ინფორმაციის თავისუფლების განვითარების ინსტიტუტის (IDFI) თანახმად, რუსეთიდან ელექტროენერგიის იმპორტმა ბოლო 4 წლის მაქსიმუმს მიაღწია და მთლიანი იმპორტის თითქმის ნახევარი შეადგინა. IDFI აღნიშნულს ოკუპირებულ აფხაზეთში დენის ზრდად მოხმარებას უკავშირებს. მათივე თქმით, აფხაზეთში ელექტროენერგიის მოხმარება მაღალი ზრდით გამოირჩევა და ერთ სულ მოსახლეზე დანარჩენ საქართველოში ელექტროენერგიის მოხმარებას სამჯერ აჭარბებს.

• კრიპტოვალუტის მაინინგი და ენერგოკრიზისი აფხაზეთში — ვინ მიაწვდის დენს ოკუპირებულ რეგიონს

არასამთავრობო ორგანიზაციამ, ასევე, ენერგეტიკის სექტორის მიმდინარე განვითარება და არსებული გამოწვევები, 2020 წლის ნოემბრის მდგომარეობით, გამოიკვლია და დაადგინა შემდეგი:

• ელექტროენერგიის გენერაცია წინა წელთან შედარებით 2020 წლის 11 თვეში 5.8%-ით შემცირდა. თბოსადგურების გენერაცია მნიშვნელოვნად არ შეიცვალა (-2% წინა წელთან შედარებით), თუმცა განახლებადი ენერგიის წყაროების გენერაცია ანალოგიურ პერიოდში წინა წელთან შედარებით 7%-ით არის შემცირებული;
• Covid-19 პანდემიამ ელექტროენერგიის მოხმარება მკვეთრად შეამცირა, (-11.2% წინა წელთან შედარებით) 2020 წლის 11 თვეში. IDFI ამას შემცირებული ეკონომიკური აქტივობით, კრიპტოინდუსტრიის მკვეთრი ვარდნითა და თითქმის განულებული ტურიზმით ხსნის. მათივე ცნობით, შემცირებამ აფხაზეთის გაზრდილი ელექტროენერგიის მოხმარების გათვალისწინებით -5.7% შეადგინა;
• ოკუპირებული აფხაზეთის მზარდმა ენერგომოხმარებამ ენგურჰესის გენერაციის 88% შეადგინა 2020 წლის 11 თვეში. წინა წელთან შედარებით +24%-ით გაიზარდა და რეკორდულად მაღალი იყო აფხაზეთის ელექტროენერგიის მოხმარება (2.2 ტვტ. სთ.). აღნიშნული, გარკვეულწილად გამოწვეულია ენგურჰესის გენერაციის შემცირებით მიმდინარე წელს;
• ელექტროენერგიის დეფიციტის დასაბალანსებლად 38 მლნ. აშშ დოლარის წმინდა იმპორტი დაგვჭირდა 2020 წლის 10 თვეში და წლის ბოლომდე მოსალოდნელია 60 მლნ. აშშ დოლარამდე გაიზარდოს. შეინიშნება მცირედით გაუმჯობესება, (-3 მლნ. აშშ დოლარი) 2019 წელთან შედარებით. თუმცა ელექტროენერგიის დეფიციტი მაღალია, რაც ქვეყნიდან უცხოური ვალუტის გადინებას უწყობს ხელს;
• პირდაპირი უცხოური ინვესტიციები სექტორში ოთხჯერ შემცირდა 2020 წლის 9 თვის განმავლობაში, წინა წლის ანალოგიურ პერიოდთან შედარებით. Covid-19 პანდემია ძირითად დაბრკოლებად მოიაზრება, თუმცა დღეისათვის, ფაქტობრივად, არ არსებობს განახლებადი ენერგიის წამახალისებელი მექანიზმი, რომელიც ინვესტიციების მოზიდვას ხელს შეუწყობდა და იმპორტზე დამოკიდებულებას შეამცირებდა;
• ორგანიზაციაში მიაჩნიათ, რომ ენგურის მოსალოდნელი შეჩერება დამატებით 0.6 ტვტ.სთ.-მდე ელ. ენერგიის დეფიციტს შექმნის 2021 წელს. თუმცა, მომდევნო წლებში გენერაცია მოსალოდნელია გაიზარდოს. 2021-2025 წლებში მოხმარება მოსალოდნელია საშუალოდ 5.1%-ით გაიზარდოს, გენერაციის 4.8%-ით ზრდის ფონზე და 2020 წლის დაბალი გენერაციის გათვალისწინებით. ელ. ენერგიის დეფიციტი 7.5%-ით გაიზრდება აღნიშნულ პერიოდში და 1.9 ტვტ. სთ. მიაღწევს 2025 წელს.

ორგანიზაციაში, აგრეთვე, აღნიშნავენ, რომ ენერგოდამოუკიდებლობა საქართველოს დამოუკიდებლობის დღიდან ქვეყნისთვის მნიშვნელოვან გამოწვევად და ამავდროულად, შესაძლებლობად რჩება.

"მოსახლეობა და ბიზნესი, პირდაპირი მომხმარებლები და აფხაზეთი ელექტროენერგიის მსხვილ მომხმარებლებად კლასიფიცირდებიან. ბოლო წლებში ტურიზმის ზრდამ ელექტროენერგიაზე მოთხოვნა კიდევ უფრო მეტად გაზარდა, რაც მოსახლეობისა და ბიზნესის ელ. ენერგიის მოხმარებაზე აისახება. მსხვილი მომხმარებლების ექსპორტზე ორიენტირებული საწარმოები არიან და საგარეო ვაჭრობის დინამიკა ელექტროენერგიის მოხმარებაზე აისახება", — განმარტავენ IDFI-ში.

ორგანიზაციის თანახმად, ბოლო წლების განმავლობაში ელექტროენერგიის იმპორტი ექსპორტს აჭარბებს და ქვეყნიდან უცხოური ვალუტის გადინებას უწყობს ხელს. იმპორტის ზრდა ქვეყნის ენერგოდამოუკიდებლობას ამცირებს და მნიშვნელოვან გამოწვევას წარმოადგენს.