სამსახურიდან გამოდიხარ და უკვე ბნელა. რამდენიმე კვირის წინ ამ დროს მეგობართან შეხვედრას ან ფეხით გასეირნებას გეგმავდი. ახლა პირდაპირ სახლისკენ მიგეჩქარება. დილით მაღვიძარას რამდენჯერმე თიშავ, საღამოს კი იმ საქმის თავიც აღარ გაქვს, რომელსაც ადრე სიამოვნებით აკეთებდი. განსაკუთრებული თითქოს არაფერი მომხდარა — უბრალოდ, სეზონი შეიცვალა.

ასეთ დროს ადვილია საკუთარ თავს სიზარმაცე დავაბრალოთ. ან ყველაფერი ერთი წინადადებით ავხსნათ: "შემოდგომა ჩემზე ცუდად მოქმედებს". ამ შეგრძნებას შეიძლება რეალური საფუძველი ჰქონდეს, თუმცა მის უკან ხშირად რამდენიმე მიზეზი იმალება — დღის სინათლიდან დაწყებული, ჩვენი ყოველდღიური ჩვევებით დამთავრებული.

ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი ფაქტორი სინათლეა. ორგანიზმს შიდა, ბიოლოგიური საათი აქვს, რომელიც ძილისა და სიფხიზლის მონაცვლეობას არეგულირებს. დღის სინათლე ამ საათისთვის მნიშვნელოვანი სიგნალია. როცა დღე მოკლდება, ზოგ ადამიანს ახალ რიტმთან შეგუება უჭირს: ეძინება, ენერგია აკლდება, განწყობაც ეცვლება. მეცნიერები სეზონური დეპრესიის შესაძლო მიზეზებს შორის განიხილავენ ცვლილებებს მელატონინისა და სეროტონინის მოქმედებაშიც — ნივთიერებებისა, რომლებიც ძილსა და განწყობის რეგულირებაში მონაწილეობს.

სეზონი ჩვენს ყოველდღიურობასაც ცვლის. ზაფხულში გარეთ გასვლას ზოგჯერ დაგეგმვაც არ სჭირდება: მაღაზიამდე ფეხით მიდიხარ, გზად ნაცნობს ხვდები, საუბარს შემორჩები. სიცივესა და წვიმაში იგივე მარშრუტი შეიძლება მანქანით გაიარო და მთელი საღამო შინ გაატარო. ცალკე აღებული, ეს უმნიშვნელო დეტალია. მაგრამ თუ ასე კვირები გადის, ყოველდღიურობას აკლდება მოძრაობა, შემთხვევითი შეხვედრები და პატარა სასიამოვნო ამბები.

ამ ყველაფერს საკუთარი ცხოვრების გარემოებებიც ემატება. შემოდგომა შეიძლება შვებულების დასასრულს, გაზრდილ სამუშაო დატვირთვას ან სასწავლო წლის საზრუნავს ნიშნავდეს. ასეთ შემთხვევაში გასარჩევია, თავად სეზონის ცვლილება გვაწუხებს თუ ის, რაც ამ დროს ჩვენს ცხოვრებაში ხდება. დაღლილობა, რომელსაც წვიმიან ამინდს ვაბრალებთ, შესაძლოა გადატვირთულ გრაფიკსაც უკავშირდებოდეს.

არც გაზაფხული და ზაფხულია ყველასთვის უპირობოდ სასიამოვნო. ვიღაცას გრძელი დღეები ახარებს, სხვას სიცხეში ძილი უჭირს. არსებობს სეზონური დეპრესიის ზაფხულის ფორმაც, თუმცა ის ზამთრისაზე იშვიათია და შეიძლება უძილობით, მადის დაქვეითებითა და მოუსვენრობით გამოვლინდეს. ამიტომ მზიანი ამინდი თავისთავად არ ნიშნავს, რომ ადამიანი თავს კარგად უნდა გრძნობდეს.

ამავდროულად, რამდენიმე უგუნებო დღე სეზონურ დეპრესიას არ ნიშნავს. საყურადღებოა მდგომარეობა, როცა დაქვეითებული განწყობა ან საყვარელი საქმიანობისადმი ინტერესის დაკარგვა თითქმის ყოველდღიურია, ხანგრძლივად გრძელდება და მუშაობას, ურთიერთობებსა თუ საკუთარ თავზე ზრუნვას ართულებს. თუ ეს ყოველ წელს დაახლოებით ერთსა და იმავე პერიოდში მეორდება, ესეც საყურადღებო დეტალია. სეზონურ კავშირსა და სხვა შესაძლო მიზეზებს სპეციალისტი შეაფასებს — დახმარებისთვის გაზაფხულის დალოდება საჭირო არ არის.

ყოველდღიურ დონეზე კი შეიძლება გამოგვადგეს დღის სინათლეზე გასვლა, რეგულარული მოძრაობა, ძილის შედარებით მუდმივი განრიგი და ახლობლებთან კონტაქტის შენარჩუნება. ეს ჩვევები შესაძლო საჭირო მკურნალობას ვერ ჩაანაცვლებს, თუმცა საკუთარ თავზე ზრუნვის ნაწილია.

შემდეგ ჯერზე, როცა ადრე დაბნელებულ საღამოს ყველაფრის გადადება მოგინდებათ, დაფიქრდით განვლილ დღეზე: ნახეთ დღის სინათლე? დაისვენეთ? ვინმეს დაელაპარაკეთ? შესაძლოა, სწორედ ამ ჩვეულებრივ ამბებში გამოჩნდეს, რა გაკლიათ სეზონის შეცვლასთან ერთად.