რამდენიმე წლის წინ პულიცერის მფლობელმა რეპორტიორმა, მაიკლ მოსმა დაწერა წიგნი "შაქარი, მარილი, ცხიმი", რომლითაც გადამუშავებული საკვების ინდუსტრიას ნამდვილი თავსატეხი გაუჩინა. წიგნში მოსი იკვლევს, რატომ გახდა დამოკიდებული შეფუთულ საკვებზე და როგორ ახალისებენ საკვების მწარმოებელი კომპანიები ჩვენს ყველაზე ცუდ მოთხოვნილებებს.

"ჩემთვის ყველაზე საინტერესო აღმოჩენა ის იყო, რომ კომპანიები მარილს კომერციული მიზნებისთვის ტექსტურასა და ფორმას უცვლიან. მაგალითად, ერთ-ერთი ტიპის მარილის გრანულას პირამიდის ფორმა აქვს. ბრტყელი მხარეებით ის მყარად ეკვრის საკვებს, თუმცა მთავარი ისაა, რომ გრანულა შიგნიდან გამოცარიელებულია, რათა ნერწყვი მასთან კონტაქტში უფრო სწრაფად შევიდეს. როცა მარილი პირში იხსნება, ეს სიგნალებს აგზავნის ტვინში. ამ ტიპის მარილი კი, სტანდარტულთან შედარებით, სამჯერ უფრო სწრაფად ახერხებს სიგნალის გაგზავნას. ამას კომპანიები "გემოს აფეთქებას" უწოდებენ", - წერს წიგნში მოსი.

საშუალო სტატისტიკური ამერიკელი წელიწადში 15 კილოგრამ მარილსა და 31.7 კილოგრამ შაქარს მოიხმარს. ჯანმრთელობის ექსპერტები ამბობენ, რომ ამ დოზით მავნე ნივთიერებების მოხმარება პირდაპირ კავშირშია სიმსუქნის ეპიდემიასთან და შესაბამისად, იწვევს დიაბეტს, გულის დაავადებებს და სხვა ქრონიკულ გართულებებს.

ექიმები გვირჩევენ, ყველაფერი ზომიერად მივირთვათ, მაგრამ სად გადის ზომიერების ზღვარი და ბოლოს და ბოლოს, რომელი უფრო საზიანოა, მარილი თუ შაქარი?

შაქარი

ბუნებრივ შაქართან პრეტენზია არავის აქვს. რძე და 100%-იანი ხილის წვენი დიდი რაოდენობით შეიცავს შაქარს, მაგრამ მათში ვიტამინები და მინერალებიც ბევრია. რაც შეეხება შაქრით სავსე გაზიან სასმელებსა და ცივ ჩაის, მათში ღირებული და სასარგებლო არაფერია.

ყველა შაქარს, იქნება ეს თეთრი შაქარი, სიმინდის სიროპი, ლერწმის შაქარი თუ ყავისფერი შაქარი, ერთი და იგივე ეფექტი აქვს ორგანიზმზე. ყველა მათგანი მაღლა სწევს შაქრის დონეს სისხლში, რაც ინსულინის გამოთავისუფლებას იწვევს. ზოგადად, ეს პროცესი უვნებელია, მაგრამ დიდი დოზით შაქრის მიღების შემთხვევაში, ორგანიზმი ინსულინს უფრო და უფრო ხშირად გამოყოფს, შედეგი კი ინსულინზე რეაქციის დაკარგვაა, რაც სხეულს მეტი ინსულნის გამომუშავებისკენ უბიძგებს. სწორედ ეს იწვევს დიაბეტის განვითარებას, რომელიც საშიში დაავადებაა.

შაქრის დაშვებული დოზა:

კაცების შემთხვევაში: შაქრისგან მიღებული 150 კალორია (37.5 გრამი შაქარი)

ქალების შემთხვევაში: შაქრისგან მიღებული 100 კალორია (25 გრამი შაქარი)

მაგალითისთვის, 350 მლ კოკა-კოლის ქილა 140 კალორიას შეიცავს მხოლოდ შაქრისგან, სტანდარტული ზომის სნიკერსი კი - 120 კალორიას. ეს ნიშნავს, რომ თუ ქალი ხართ, მხოლოდ ერთი ქილა კოკა-კოლა ან ერთი ცალი სნიკერსიც კი საკმარისია დღიური დოზისთვის გადასაჭარბებლად.

მარილი

ადამიანის სხეულს მარილი სითხეების დასარეგულირებლად და უჯრედებს შორის ელექტრული მუხტის მიმოცვლისთვის სჭირდება. თუ შაქრის მიერ მოტანილ ზიანზე მეცნიერები თანხმდებიან, მარილის ეფექტები უფრო საკამათოა. თანამედროვე სამედიცინო სტანდარტებით, მარილის დაშვებული დოზა 2,300 მილიგრამია, თუმცა განვითარებულ ქვეყნებში ადამიანები 3,400 მილიგრამს მოიხმარენ.

წლების განმავლობაში მეცნიერებს სჯეროდათ, რომ მარილი წყლის შეკავებას უწყობს ხელს და შესაბამისად, მაღალ წნევას იწვევს. თუმცა, 2014 წელს 8000 ზრდასრულ ადამიანზე ჩატარებულმა კვლევამ აჩვენა, რომ მარილის მოხმარებასა და მაღალ წნევას შორის კავშირი არც ისეთი პირდაპირია, როგორიც გვეგონა.

"ჯანმრთელ ადამიანს მარილის ზომიერად მოხმარება ვერაფერს ავნებს. მისი სრულად ამოღება დიეტიდან სულაც არაა აუცილებელი", - ამბობს ენდოკრინოლოგი კალეი მაკმორდი. მარილი წნევაზე იმ შემთხვევაში მოქმედებს ცუდად, თუ ისედაც მიდრეკილი ხართ მაღალი წნევისაკენ.

მარილიან საკვებთან დაკავშირებით, მთავარი პრობლემა ისაა, რომ მხოლოდ მარილიან პროდუქტს რთულად თუ იპოვით. მას ხშირად ვხვდებით ცხიმთან კომბინაციაში, რაც სერიოზული პრობლემაა.

დასკვნა: რომელი უფრო საზიანოა?

როგორც უკვე აღვნიშნეთ, მთავარი ზომიერებაა, მაგრამ თუ ერთმნიშვნელოვანი პასუხი გჭირდებათ, შაქარი ბევრად უფრო საზიანოა. მარილი სხეულს ფუნქციონირებისთვის სჭირდება, შაქარი კი - არა. შაქარს მარილის ნეგატიური ეფექტების გამძაფრებაც შეუძლია. ინსულინი თირკმელებს უბრძანებს, სხეულში სოდიუმი შეაკავოს. რაც მეტი ინსულინი გამოიყოფა, მით მეტ წყალს ინახავენ თირკმელები. შედეგი - მომატებული წონა და შეშუპება.

ასე რომ, აკონტროლეთ დღიური დოზები და ეცადეთ, რომ მარილიც და შაქარიც ჯანსაღი წყაროებიდან მიიღოთ.

ამავე თემაზე ნახეთ "სხვა შუადღის" გადაცემა შაქრისა და მარილის ეფექტებზე