დღეს ევროკომისიამ გამოაქვეყნა ანალიტიკური ანგარიშები, სადაც შეფასებულია უკრაინის, მოლდოვასა და საქართველოს შესაძლებლობები აიღონ ვალდებულებები ევროკავშირის წევრობასთან დაკავშირებით.

რატომ არის მნიშვნელოვანი: ანგარიშებში დეტალურად არის გაანალიზებული, რას მიაღწიეს ქვეყნებმა კანონთა კრებულთან (EU acquis) შესაბამისობის კუთხით, რომელიც ევროკავშირის უფლებების და ვალდებულებების ერთობლიობას წარმოადგენს.

• ასევე, გათვალისწინებულია ასოცირების შეთანხმებებზე, მათ შორის ღრმა და ყოვლისმომცველი თავისუფალი სავაჭრო სივრცის შეთანხმებებზე (AA/DCFTA) წლების განმავლობაში ჩატარებული ინტენსიური დიალოგის ფარგლებში მიღებული აქტუალური ინფორმაცია, ამ შეთანხმებების განხორციელების შესაფასებლად.

• კომისიამ კანონთა კრებულთან მიახლოების დონე შევსებული კითხვარების საფუძველზე მოამზადა — სამივე განმცხადებელი ერთი და იმავე კრიტერიუმებით, საკუთარი დამსახურების საფუძველზე შეფასდა.
• კომისია ძირითადად იყენებს შეფასების ამ ფორმებს: "მომზადების ადრეული ეტაპზეა", "მიაღწია მომზადების გარკვეულ დონეს", "ზომიერად მზადაა" და სხვა.

რა წერია საქართველოზე: ანგარიშში აღწერილია ქვეყნის მზადყოფნის ხარისხი 33 სხვადასხვა სექტორში და მითითებულია, რომ ისინი ნაწილობრივ შეესაბამება ევროკავშირის კანონმდებლობას, მაგრამ საჭიროა გაუმჯობესება.

• კომისია წერს, რომ საქართველოს აქვს გარკვეული დონის მომზადება მართლმსაჯულების სფეროში ევროკავშირის კანონმდებლობის დასანერგად და აქვს რამდენიმე სტრატეგია, კერძოდ, ტერორიზმისა და მიგრაციის წინააღმდეგ.
• "კანონმდებლობა ზოგიერთ სფეროში, განსაკუთრებით უცხოელებთან და თავშესაფრის საკითხებთან დაკავშირებით, ფართოდ არის მორგებული acquis-თან. თუმცა, ინსტიტუციური თანამშრომლობა და კოორდინაცია სუსტია. შედეგად, განხორციელება ზოგჯერ არადამაკმაყოფილებელია", — ვკითხულობთ ანგარიშში.
• აქვე აღნიშნულია, რომ საქართველოს აქვს გარკვეული დონის მომზადება ფინანსური კონტროლის სფეროში თუმცა, მენეჯერული ანგარიშვალდებულება, ფინანსური მენეჯმენტი, კონტროლი და შიდა აუდიტი არ ხორციელდება ეფექტურად, არასაკმარისი შესაძლებლობების გამო.

ვრცლად საქართველოზე: ანგარიშში განხილულია ქვეყნის მზაობა სახელმწიფო შესყიდვების, სტატისტიკის წარმოების, ინტელექტუალური საკუთრების, ფინანსური მომსახურების, ციფრული პოლიტიკის, მომხმარებელთა დაცვისა, საზოგადოებრივი ჯანმრთელობისა და სურსათის უვნებლობის სფეროებში.

• ევროკომისია აცხადებს, რომ კონკურენციის პოლიტიკის სფეროში ქვეყანა მომზადების ადრეულ ეტაპზეა და უნდა გააგრძელოს საკანონმდებლო ბაზის შემდგომი გასწორება.
• მათივე შეფასებით, საქართველოს ეროვნული ბანკი ეფექტური ინსტიტუტია, მისი დამოუკიდებლობა გარანტირებულია კონსტიტუციასა და კანონმდებლობაში და პრაქტიკაში დადასტურებული — თუმცა, ზოგიერთი კანონიერი ბანკის დამოუკიდებლობასთან დაკავშირებული დებულებები საჭიროებს დამატებით დაზუსტებას.
• ევროკომისია წერს, რომ სატრანსპორტო და ენერგეტიკული ინფრასტრუქტურა არასაკმარისად არის განვითარებული.
• მათივე შეფასებით, საქართველოში არსებობს სამართლებრივი ინსტრუმენტები საჭირო სტატისტიკური მონაცემების მოსაპოვებლად და კანონმდებლობის ევროკავშირთან დასაახლოებლად, მაგრამ რაც შეეხება ადმინისტრაციულ შესაძლებლობებს, რესურსის უკმარისობა შემაშფოთებლად მიაჩნიათ.
• "სტატისტიკის ეროვნულ სამსახურს, საქსტატს, შედარებით მცირე რაოდენობის თანამშრომელი ჰყავს და ხელფასების დონე არ შეესაბამება საჯარო სამსახურის სხვა სფეროების დონეს. შედარებით შეზღუდულია ფინანსური და IT რესურსებიც", — აღნიშნავენ ისინი.

გარდა ამისა, ევროკომისიის შეფასებით, საავტორო და სამრეწველო საკუთრების უფლებების შესახებ კანონმდებლობა ნაწილობრივ შეესაბამება ევროკავშირის კანონმდებლობას ზოგიერთ სფეროში, მაგრამ სამუშაოს მნიშვნელოვანი ნაწილი ჯერ კიდევ შესასრულებელია და არსებობს სივრცე აღსრულების გაუმჯობესების მიზნით.

• პოზიტიურად არის შეფასებული კვლევასა და ინოვაციებში მიღწეული პროგრესი და აღნიშნულია, რომ განათლების სისტემა საქართველოში ფართოდ შეესაბამება ევროკავშირის მიზნებს.
• ევროკომისიის განცხადებით, საქართველო ზომიერად არის მომზადებული საბაჟო კავშირის სფეროში, მაგრამ საბაჟო კანონმდებლობა სრულად არ შეესაბამება ევროკავშირის კანონმდებლობას.
• საგზაო უსაფრთხოების კუთხით, საქართველომ უნდა გააძლიეროს ადმინისტრაციული შესაძლებლობები, უნდა გაიზარდოს ინფრასტრუქტურის ტექნიკური უზრუნველყოფა და დაიწყოს ცნობიერების ამაღლების კამპანიები ავარიის შედეგად დაშავებულთა და დაღუპულთა მაღალი მონაცემების შესამცირებლად.
• კომისიის შეფასებით, საქართველო გარემოსა და კლიმატის ცვლილების სფეროში მომზადების საწყის ეტაპზეა და განხორციელება და აღსრულება გამოწვევაა.

რა წერია მოლდოვასა და უკრაინაზე: ევროკომისიის შეფასებით, უკრაინას აქვს გარკვეული დონის მომზადება მართლმსაჯულების სფეროში ევროკავშირის კანონმდებლობის განსახორციელებლად, ხოლო მოლდოვამ მიაღწია მომზადების გარკვეულ დონეს.

• უკრაინაზე ევროკომისია წერს, რომ სუსტია ინსტიტუციური თანამშრომლობა და კოორდინაცია, განსაკუთრებით მიგრაციასა და საზღვარზე კონტროლზე, რაც იწვევს პოლიტიკის არადამაკმაყოფილებელ განხორციელებას.
• ხოლო მოლდოვაზე აღნიშნავს, რომ არსებობს გაუმჯობესების შესაძლებლობა ინსტიტუციური თანამშრომლობისა და კოორდინაციის კუთხით იმპლემენტაციის გააქტიურების მიზნით.
• კომიის შეფასებით, მოლდოვა სახელმწიფო შესყიდვების სფეროში მომზადების ადრეულ ეტაპზეა, უკრაინას კი აქვს გარკვეული დონის მომზადება.
• ფინანსური კონტროლის კუთხით უკრაინის კანონმდებლობას ევროკავშირითან სრული შესაბამისობისთვის საჭიროებს რეფორმას, ხოლო მოლდოვამ უნდა მიიღოს განვითარების ახალი სტრატეგია.
• ინტელექტუალურ საკუთრებასთან დაკავშირებით, უკრაინამ უნდა გააგრძელოს თავისი კანონმდებლობის ევროკავშირის კანონმდებლობის შესაბამისობა და განსაკუთრებით გააუმჯობესოს მისი აღსრულების შედეგები, ხოლო მოლდოვისთვის ევროკავშირის ინტელექტუალური საკუთრების ოფისთან თანამშრომლობის გაღრმავება პრიორიტეტულია.
• რაც შეეხება სხვა სფეროებს მათ ნაწილში ქვეყნების პროგრესი წარმატებულად არის შეფასებული, ხოლო ნაწილში გაუმჯობესების რესურსზე საუბრობენ.

ევროკომისია აღნიშნავს, რომ გააგრძელებს უკრაინისთვის, მოლდოვასა და საქართველოსთვის რეკომენდაციების გაწევას და მხარდაჭერას ამ კუთხით, რათა დაეხმაროს მათ ევროკავშირის სტანდარტებთან დაახლოებაში.

• კომისია წარადგენს ანგარიშს სამი ქვეყნის წინსვლის შესახებ მოსაზრებებში განსაზღვრული პრიორიტეტების შესაბამისად განხორციელებული რეფორმების კუთხით, როგორც შემდეგი "გაფართოების პაკეტის" ნაწილს, რომელიც შემოდგომაზე იგეგმება.
• ეს ანგარიშები გაითვალისწინებს 2022 წლის ივნისიდან მოყოლებული სხვადასხვა სექტორთან დაკავშირებული პოლიტიკის კუთხით განვითარებულ მოვლენებს და წარადგენს შესაბამის რეკომენდაციებს შემდგომ პერიოდში განსახორციელებელ რეფორმებთან დაკავშირებით.
• მოლდოვის რესპუბლიკის ასოცირების განხორციელების შესახებ ბოლო ანგარიში 7 თებერვალს, ევროკავშირი-მოლდოვას ასოცირების საბჭოს დაწყებამდე გამოქვეყნდება.
• მსგავსი ანგარიშები უკრაინასა და საქართველოსთან დაკავშირებით შესაბამისი ასოცირების საბჭოების წინ გასული წლის სექტემბერში გამოქვეყნდა.

გამოქვეყნების შემდეგ მასალა რამდენჯერმე განახლდა და ტექსტში ცვლილებები შევიდა. ახლა საბოლოო ვერსიას კითხულობთ.