30 მიკრონი წამში - მეცნიერებმა სიკვდილის სიჩქარე დაადგინეს
ბაყაყის კვერცხებზე დაკვირვებით, მეცნიერებმა გაზომეს სიჩქარე, რომლითაც უჯრედები საჭიროების შემთხვევაში "თავს იკლავენ"
ფოტო: Kateryna Kon/Getty Images/Science Photo Library RF
სტენფორდის სისტემური ბიოლოგიის მეცნიერებმა ბაყაყის კვერცხებში სიკვდილის გავრცელების სიჩქარეზე დაკვირვება და მისი გაზომვა შეძლეს.
მრავალუჯრედიან ცხოველებში აპოპტოზი ანუ უჯრედის დაპროგრამებული სიკვდილი ჩვეულებრივი მოვლენაა. აპოპტოზი ორგანიზმის გამართულად ფუნქციონირებისთვის აუცილებელი პირობაა. მისი საშუალებით ოგრანიზმს დეფექტური, დაზიანებული, ინფიცირებული და სხვა არასასურველი უჯრედები და ნივთიერებები შორდება. აპოპტოზურ პროცესებს უჯრედი მაშინ იწყებს, როდესაც ხვდება, რომ თავის ფუნქციას ვეღარ ასრულებს, ან როცა მას რაიმე სხვა საფრთხე ემუქრება. ზოგჯერ ამ პროცესის ინიცირების შემდეგ მისი მეზობელ უჯრედებზე გავრცელებაც ხდება, ამ პროცესში სპეციალური ქიმიური ნივთიერებების ტალღები მონაწილეობენ, რომელთა დახმარებითაც უჯრედში ინფორმაციას ვრცელდება.
სტენფორდის უნივერსიტეტის სისტემური ბიოლოგიის პროფესორებმა ფლორესცენტული მირკოსკოპიის გამოყენებით ამ ტალღების გავრცელების და უჯრედის კვდომის სიჩქარე გაზომეს.
თუ მიკრონს ანუ მიკრომეტრს, როგორც საზომ ერთეულს, არ იცნობთ, ამაში არაფერია უცნაური. ერთი მიკრომეტრი მეტრის ერთი მემილიონედი, ანუ მილიმეტრის მეათასედია.
სხვაგვარად რომ ვთქვათ, უჯრედების კვდომის სიჩქარე საათში ორი მილიმეტრია.
მიუხედავად იმისა, რომ აპოპტოზის დროს უჯრედების კვდომა ხდება, ის დადებითი მოვლენაა. საშუალო სტატისტიკური ადამიანი დღეში 50 მილიარდ უჯრედზე მეტს კარგავს, თუმცა ამას ვერც კი ვამჩნევთ.
სამწუხაროდ, აპოპტოზური პროცესები ზოგჯერ ირღვევა და დაზიანებული უჯრედების ნაცვლად, ჯანმრთელი უჯრედების დაღუპვას იწვევს. უჯრედების სიკვდილის სიჩქარისა და ამ ყველაფრის უკან მიმდინარე რთული პროცესების ცოდნა საშუალებას მოგვცემს, დაავადებების განსაკურნად ახალი გზები შევიმუშაოთ, მაგალითად, წავახალისოთ სიმსივნის უჯრედები, რომ მოკვდნენ, ხოლო ალცჰაიმერის დაავადების დროს კი პირიქით, უჯრედების კვდომა შევანელოთ.
-
ამაზონის ჯუნგლებში ფარული სტრუქტურები იპოვეს — აკვირის ცივილიზაციის კვალი ამაზონის ჯუნგლებში ფარული სტრუქტურები იპოვეს — აკვირის ცივილიზაციის კვალი
გადახედვა
-
ცნობილი ბიოჰაკერი მენსტრუალური ციკლის შესახებ ყველაზე ამომწურავი მონაცემების შეგროვებას იწყებს ცნობილი ბიოჰაკერი მენსტრუალური ციკლის შესახებ ყველაზე ამომწურავი მონაცემების შეგროვებას იწყებს
გადახედვა
-
გრენლანდიაში მოულოდნელად აისბერგი გადატრიალდა — ნახეთ ვიდეო გრენლანდიაში მოულოდნელად აისბერგი გადატრიალდა — ნახეთ ვიდეო
გადახედვა
-
შსს: ესპანეთში ორგანიზებული დანაშაულებრივი ჯგუფის წევრები, საქართველოს 3 მოქალაქე, დააკავეს შსს: ესპანეთში ორგანიზებული დანაშაულებრივი ჯგუფის წევრები, საქართველოს 3 მოქალაქე, დააკავეს
გადახედვა
-
სუს-მა საბავშვო ბაღებში ცხენის ხორცის შეტანის ფაქტზე 2 პირი დააკავა სუს-მა საბავშვო ბაღებში ცხენის ხორცის შეტანის ფაქტზე 2 პირი დააკავა
გადახედვა
-
საქართველოს ბანკის მობილბანკში ჩატბოტთან ხმოვანი შეტყობინების გაგზავნაა შესაძლებელი საქართველოს ბანკის მობილბანკში ჩატბოტთან ხმოვანი შეტყობინების გაგზავნაა შესაძლებელი
-
როგორ გამოიყურებიან რაპუნცელის პერსონაჟები ფილმში VS ანიმაციაში როგორ გამოიყურებიან რაპუნცელის პერსონაჟები ფილმში VS ანიმაციაში
-
შესაძლოა, ათასობით ენა კოლონიალიზმამდეც კი გაქრა — ახალი კვლევა შესაძლოა, ათასობით ენა კოლონიალიზმამდეც კი გაქრა — ახალი კვლევა
გადახედვა
-
დავით ნარმანია: "წინასწარი შეფასებით, მეორე სისტემური ავარიის მიზეზი "იმერეთის" ხაზზე ავარია იყო" დავით ნარმანია: "წინასწარი შეფასებით, მეორე სისტემური ავარიის მიზეზი "იმერეთის" ხაზზე ავარია იყო"
გადახედვა
-
რატომ ჩაბნელდა ბუდაპეშტის ღირსშესანიშნაობები განუსაზღვრელი დროით რატომ ჩაბნელდა ბუდაპეშტის ღირსშესანიშნაობები განუსაზღვრელი დროით
-
სეს-მა 2 ტონამდე ჯანმრთელობისთვის საშიში ხორცის რეალიზაცია აღკვეთა სეს-მა 2 ტონამდე ჯანმრთელობისთვის საშიში ხორცის რეალიზაცია აღკვეთა
გადახედვა
-
2024 წელს სამტრედიაში ნიკა მელიაზე თავდასხმის ფაქტზე გამოძიება განახლდა 2024 წელს სამტრედიაში ნიკა მელიაზე თავდასხმის ფაქტზე გამოძიება განახლდა
გადახედვა
-
"NATO-ში ვერასდროს გაწევრიანდებით!" — უკრაინის ელჩი დიდ ბრიტანეთში უსაფრთხოების ალტერნატიულ ალიანსებზე საუბრობს "NATO-ში ვერასდროს გაწევრიანდებით!" — უკრაინის ელჩი დიდ ბრიტანეთში უსაფრთხოების ალტერნატიულ ალიანსებზე საუბრობს
გადახედვა
-
საქართველოს ბანკის საერთაშორისო სასტიპენდიო პროგრამებზე მიღება გრძელდება საქართველოს ბანკის საერთაშორისო სასტიპენდიო პროგრამებზე მიღება გრძელდება
-
უკრაინამ მოსკოვთან და სანქტ-პეტერბურგთან მდებარე Wildberries-ის საწყობებს დაარტყა უკრაინამ მოსკოვთან და სანქტ-პეტერბურგთან მდებარე Wildberries-ის საწყობებს დაარტყა
გადახედვა
-
აჭარაში განსაკუთრებით დიდი ოდენობით "მეთადონის" შეძენა-შენახვისა და რეალიზაციის ხელშეწყობის ბრალდებით 3 პირი დააკავეს აჭარაში განსაკუთრებით დიდი ოდენობით "მეთადონის" შეძენა-შენახვისა და რეალიზაციის ხელშეწყობის ბრალდებით 3 პირი დააკავეს
გადახედვა
-
მენტორები, რომლებიც საქართველოს ნაკრებს AI-ს საერთაშორისო ოლიმპიადისთვის ამზადებენ მენტორები, რომლებიც საქართველოს ნაკრებს AI-ს საერთაშორისო ოლიმპიადისთვის ამზადებენ
-
დიდი ოდენობით ქრთამის აღების ბრალდებით ბათუმის მერიის სამშენებლო ზედამხედველობის თანამშრომელი დააკავეს დიდი ოდენობით ქრთამის აღების ბრალდებით ბათუმის მერიის სამშენებლო ზედამხედველობის თანამშრომელი დააკავეს
გადახედვა
-
თბილისში ბინის გაქურდვის ფაქტზე წარსულში ნასამართლევი პირი დააკავეს თბილისში ბინის გაქურდვის ფაქტზე წარსულში ნასამართლევი პირი დააკავეს
გადახედვა
-
მდინარე მტკვრიდან 2 მილიონ ლარზე მეტი ღირებულების ინერტული მასალის უკანონოდ მოპოვების ფაქტზე 4 პირი დააკავეს მდინარე მტკვრიდან 2 მილიონ ლარზე მეტი ღირებულების ინერტული მასალის უკანონოდ მოპოვების ფაქტზე 4 პირი დააკავეს
გადახედვა
-
ირაკლი კობახიძე: ქართულმა აგენტურამ რადიკალური ანტირუსული განწყობა მხოლოდ მას შემდეგ ჩამოიყალიბა, რაც რუსეთი უკრაინაში მეორედ შეიჭრა ირაკლი კობახიძე: ქართულმა აგენტურამ რადიკალური ანტირუსული განწყობა მხოლოდ მას შემდეგ ჩამოიყალიბა, რაც რუსეთი უკრაინაში მეორედ შეიჭრა
გადახედვა
კომენტარები