ნიუ-ჯერსიში მცხოვრებმა მამა-შვილმა აღიარა მრავალწლიანი თაღლითური სქემა, რომლის მეშვეობითაც ისინი სამხატვრო გალერეებსა და აუქციონის სახლებს ყალბ ნახატებს ასაღებდნენ. 26 წლის კაროლინა ბანკოვსკამ და მისმა მამამ, 50 წლის ერვინ ბანკოვსკიმ, სამშაბათს სასამართლოში თაღლითურ გარიგებასა და მკვიდრი ამერიკელების მიერ შექმნილი ნამუშევრების ფალსიფიკაციაში ბრალი აღიარეს. ეს დახვეწილი ოპერაცია მოიცავდა ისეთი ცნობილი მხატვრების მინიმუმ 200 ზუსტ ასლს, როგორიცაა ბენქსი, ენდი უორჰოლი და ენდრიუ უაიეთი. ეჭვის თავიდან ასაცილებლად ისინი ხშირად ნაკლებად ცნობილ ნამუშევრებს აყალბებდნენ.

რიჩარდ მეიჰიუს სახელით გასაღებული ეს ნამუშევარი 160 000 დოლარად გაიყიდა

ფოტო: აშშ-ის იუსტიციის დეპარტამენტი

ნიუ-იორკელი დილერი რობერტ როგალი იხსენებს, რომ დაახლოებით ერთი წლის წინ კაროლინა ბანკოვსკამ მას უაიეთის სახელით ჩარჩოში ჩასმული ნახატი მიუტანა. დილერმა ნამუშევარი ჩაიბარა, რადგან წარმომავლობა ბუნდოვანი ჩანდა, თუმცა თავად ქალი სანდო შთაბეჭდილებას ტოვებდა და ნახატიც აშკარა ყალბს არ ჰგავდა. ახლა როგალი დარწმუნებულია, რომ ისიც ფალსიფიცირებული იყო. პროკურორებმა გამოააშკარავეს, რომ ნახატები პოლონეთში მზადდებოდა თანამზრახველის მიერ, რომელიც ნამუშევრების დასაძველებლად ანტიკვარულ ქაღალდსა და გაუქმებული გალერეების ყალბ ბეჭდებს იყენებდა.

ყველაზე ძვირადღირებული ყალბი ნამუშევარი, რომელიც რიჩარდ მეიჰიუს მიეკუთვნებოდა, გასულ ოქტომბერს 160,000 დოლარად გაიყიდა. ბანკოვსკები, რომლებიც პოლონეთის მოქალაქეები არიან, აშშ-ის ფედერალური გაიდლაინებით შესაძლოა სამ წელზე მეტი ვადით დააპატიმრონ, დაეკისროთ 1.9 მილიონი დოლარის გადახდა და მოხდეს მათი დეპორტაცია პოლონეთში. სასამართლოში კაროლინა ბანკოვსკამ დანაშაული აღიარა, მისმა ადვოკატმა კი აღნიშნა, რომ კლიენტმა ზარალის ასანაზღაურებლად სპეციალურ ანგარიშზე უკვე განათავსა მილიონ დოლარზე მეტი. ერვინ ბანკოვსკიმ ბოდიში მოიხადა და განაცხადა, რომ ეს საშინელი გადაწყვეტილება ოჯახის სარჩენად მიიღო.

რაიმონდს სტაპრანსის სახელით გასაღებული ეს ნამუშევარი 60 000 დოლარად გაიყიდა

ამ სქემის გამოაშკარავებამ დიდი გამოხმაურება გამოიწვია ხელოვნების სამყაროში. ექსპერტები აღნიშნავენ, რომ ეს შემთხვევა მხოლოდ აისბერგის წვერია. ნიუ-იორკის უნივერსიტეტის პროფესორის, ერინ ტომპსონის თქმით, ამ საქმეში ერთადერთი უჩვეულო რამ ფალსიფიკატორების დაჭერაა. მისი აზრით, ბაზარზე იმაზე ბევრად მეტი ყალბი ნამუშევარია, ვიდრე ამას ინდუსტრიის წარმომადგენლები აღიარებენ.

ეჭვები 2023 წლის მარტში გაჩნდა, როდესაც რაიმონდს სტაპრანსის წარმომადგენლებმა გასაყიდად გამოტანილი ყალბი ნახატი Triple Boats აღმოაჩინეს. მიუხედავად იმისა, რომ მათ აუქციონის სახლს შეატყობინეს, ნახატი მაინც 60,000 დოლარად გაიყიდა. პროფესორმა ტომპსონმა ასევე მიაქცია ყურადღება უზუსტობას ყალბი უაიეთის გალერეის ბეჭედზე: მასზე მითითებული იყო 1976 წელი, თუმცა გამოყენებული იყო საფოსტო ზონირების მისამართი, რომელიც ჯერ კიდევ 1962 წელს გაუქმდა. საინტერესოა ისიც, რომ ბეჭედზე მითითებული იყო გალერეა M. Knoedler & Co., რომელიც თავის დროზე სწორედ გაყალბების სკანდალის გამო დაიხურა.

ბენქსის სახელით გასაღებული ეს ნამუშევარი 2 000 დოლარად გაიყიდა

ფოტო: აშშ-ის იუსტიციის დეპარტამენტი

საბოლოოდ, დილერმა როგალმა უაიეთის ნახატის გამოფენაზე გატანა სწორედ იმიტომ გადაიფიქრა, რომ უკანა მხარეს არსებული ბეჭედი "ზედმეტად სუფთად" მოეჩვენა. როდესაც ის ბანკოვსკას ნახატის წასაღებად დაუკავშირდა, ქალმა მას აღარ უპასუხა. საწყობში ნახატის ხელახლა დათვალიერებისას როგალმა აღიარა, რომ ხელოვნების სამყაროში ნებისმიერი შეიძლება მოტყუვდეს.