"ომი არის ის, რაც ხდება, როდესაც ენა მარცხდება."

შეიძლება დიპლომატიური ენა დამარცხდეს, მაგრამ ლიტერატურული ენა — არასდროს. ლიტერატურა ერთ-ერთი მძლავრი იარაღია ომის სისასტიკის გადმოსაცემად, ომის გავლენა კი ლიტერატურაზე ღრმა და მრავალმხრივია, რაც ხშირად ნაწარმოების შინაარსსა და ფორმასაც აყალიბებს.

ომი ხშირად უბიძგებს მწერლებს ექსპერიმენტებისკენ, რათა ახალი ნარატიული ტექნიკით აღბეჭდონ მისი მკაცრი, შეულამაზებელი სახე. ომი არის თემა, რომლის აბსურდულობაზე, სიმახინჯეზე, სისასტიკესა და სიმკაცრეზე ჯერ კიდევ უძველესი ეპოსებიდან ვიგებთ.

დღეს, როდესაც 16 წელი გავიდა აგვისტოს ომიდან, გვინდა კიდევ ერთხელ გაგაცნოთ წიგნები, რომლებიც გვიჩვენებენ ომის ყოვლისმომცველ სახეს, წიგნები, რომლებიც მოგვითხრობენ ტკივილის, მწუხარების, გამძლეობის, გადარჩენის, ომგამოვლილი ადამიანის გამოცდილებისა თუ ტრავმების შესახებ, რომელსაც დრო ვერც კურნავს და ვერც აქრობს.

1. ილიადა — ჰომეროსი

სუნთქვაშეკრულნი, სულგანაბულნი ისმენდნენ ბერძნები ტროას ომის შესახებ დაწერილ ათასობით ტაეპებს, ჰომეროსის ილიადა მრავალი საუკუნის განმავლობაში განსაზღვრავდა და ასაზრდოებდა ანტიკურ, ბერძნულ, რომაულ თუ შემდეგდროინდელ მსოფლიო ლიტერატურას. ილიადა გარდასულ ეპოქათა სარკეა, რომელიც ომისა და მშვიდობის ვრცელ პანორამას გადმოგვცემს.

2. ომის ლექსიკონი — ოსტაპ სლივინსკი

უკრაინელი პოეტის, ესეისტისა და მთარგმნელის ეს წიგნი მოსმენილი და განცდილი ისტორიებითაა სავსე, ეს არის დოკუმენტური მასალა, სადაც ხმამაღლა ისმის იმ ადამიანთა ხმა, რომლებიც ომის გამო იძულებულნი გახდნენ დაეტოვებინათ საკუთარი სახლები და რაღაც ძალიან გაურკვეველ განზომილებაში გადაენაცვლათ.

3. ბანაკი — გიუნელ მოვლუდი

"ომი უზნეობაა“ — წერს ავტორი. ეს არის ბიოგრაფიული რომანი, რომელიც ყარაბაღის პირველი ომის შემდგომ დევნილებისთვის განკუთვნილ კარვების ქალაქში ავტორის ხუთწლიან ცხოვრებას აღწერს. რომანი მოგვითხრობს იმ ადამიანის ბედზე, რომელიც საკუთარი სახლიდან გამოაგდეს, რომელმაც ომის შედეგად ყველაფერი დაკარგა და დევნილობის გაჭირვებას განიცდის.

4. შიშის საათი

წიგნი თანამედროვე ქართველი ავტორების 14 მოთხრობას აერთიანებს, რომლებიც ბოლო 30 წლის განმავლობაში გადატანილი მოვლენების შესახებ გვიამბობს. ტექსტები არც ქრონოლოგიურად და არც ტოპოგრაფიულადაა დალაგებული, თუმცა თითოეულ ტექსტში ომის ბნელი და სასტიკი მხარეა არეკლილი.

5. ბოსტანი კონფლიქტის ზონაში — თამრი ფხაკაძე

ეს წიგნი აგვისტოს ომის შემდეგ დაიწერა, წიგნის სიუჟეტიც 2008 წლის რუსეთ-საქართველოს ომს ეხმიანება, ეს წიგნი ორ ერთმანეთისგან განსხვავებულ ძმაზეა, რომელთა სახლიც კონფლიქტის ზონაშია, მიუხედავად იმისა, რომ სახლი მათ აღარ ეკუთვნით, ერთ-ერთი ძმა იქ ბრუნდება, ხის ქვეშ იდებს ბინას, სახლთან ახლოს ბოსტანს აშენებს და მტერს ელოდება...