რა ხდება: საკონსტიტუციო სასამართლომ მედიისა და გამოხატვის თავისუფლების საკითხებზე, ორგანიზაცია საქართველოს დემოკრატიული ინიციატივის (GDI) კონსტიტუციური სარჩელები არსებითად განსახილველად მიიღო.

  • GDI-მ გამოხატვის თავისუფლებასთან მიმართებით გაასაჩივრა 2023 წლის 6 თებერვალს, საქართველოს პარლამენტის თავმჯდომარის, შალვა პაპუაშვილის მიერ გამოცემული ბრძანება, რომლითაც განისაზღვრა საქართველოს პარლამენტში მასობრივი ინფორმაციის საშუალებათა წარმომადგენლების აკრედიტაციის ახალი წესი.

რა პრობლემა აქვს პაპუაშვილის წესებს: მისი ბრძანების თანახმად,

  • ჟურნალისტი ვალდებულია საქართველოს პარლამენტის წევრის, აპარატის თანამშრომლის ან პარლამენტში სტუმრად მყოფი პირის მიერ ინტერვიუს ჩაწერაზე უარის თქმის შემთხვევაში შეწყვიტოს ინტერვიუ.
  • ამ მოთხოვნის დაუმორჩილებლობის შემთხვევაში, ბრძანება ითვალისწინებს ჟურნალისტისთვის აკრედიტაციის შეჩერების შესაძლებლობას.
  • GDI-ს შეფასებით, პარლამენტის თავმჯდომარის ბრძანება ეწინააღმდეგება ინფორმაციის თავისუფლად მიღებისა და გავრცელების უფლებას; კერძოდ, ბრძანება პარლამენტს ანიჭებს უფლებამოსილების ბოროტად გამოყენების შესაძლებლობას იმ ჟურნალისტების აკრედიტაციის შეზღუდვის გზით, რომელთა კითხვებიც შესაძლოა დისკომფორტს უქმნიდეს მმართველ პარტიას.

  • ასევე, ახალი ბრძანების მიხედვით, საქართველოს პარლამენტის აპარატის ნებართვის გარეშე დაუშვებელია სადემონსტრაციოდ განკუთვნილი ნივთების, აგრეთვე ხმის გამაძლიერებელი და ხმოვანი სიგნალის მოწყობილობების შეტანა. ამგვარი აკრძალვების საფუძვლად საქართველოს პარლამენტში უსაფრთხოების წესების დაცვა სახელდება, მაგრამ, GDI-ის შეფასებით, მიღებული წესები გაუმართლებლად ზღუდავს გამოხატვის თავისუფლებას და აბრკოლებს მოქალაქეთა ჩართულობას საპარლამენტო საქმიანობაში.

მნიშვნელოვანია, რომ: "ჟურნალისტებმა, აკრედიტაციის შეჩერების შიშით, შესაძლოა, თავი აარიდონ მმართველი პარტიისთვის კრიტიკული კითხვების დასმას, რაც ხელს შეუშლის საზოგადოების ინფორმირებას ქვეყანაში აქტუალურ საკითხებზე", — აღნიშნავს ორგანიზაცია.

რას ითხოვს GDI-ის სარჩელი: მათი შეფასებით, ორივე საქმეზე არსებითი განხილვის შემდეგ გასაჩივრებული ნორმები არაკონსტიტუციურად უნდა იქნეს ცნობილი მათი აშკარად არაკონსტიტუციური ბუნების გათვალისწინებით.

როგორ აისახა პაპუაშვილის წესი ჟურნალისტების საპარლამენტო საქმიანობაზე: 2023 წლის 29 ნოემბერს, საქართველოს ჟურნალისტური ეთიკის ქარტიამ და USAID მედია პროგრამამ ერთობლივი კვლევა წარადგინეს, რომელიც საქართველოს პარლამენტში ჟურნალისტთა აკრედიტაციის ახალ წესებს შეეხებოდა.

კვლევის შედეგების მიხედვით,

  • პარლამენტში მომუშავე ჟურნალისტების 24% ამბობს, რომ ერთხელ მაინც ჰქონია აკრედიტაციის შეჩერების გამოცდილება.
  • ამ საქმეების თითქმის ნახევარი დაკავშირებულია ჟურნალისტების რუსული კანონის წინააღმდეგ გამართულ პროტესტთან.
  • მედიის წარმომადგენელთა 55% ამბობს, რომ პარლამენტში აკრედიტაციის ახალი წესის დამტკიცების შემდეგ ინფორმაციის ხელმისაწვდომობა გაუარესდა, ასევე მკვეთრადაა შეცვლილი პარლამენტის წევრების ზოგადი კეთილგანწყობა და მათგან კომენტარის მიღების შესაძლებლობა.