დილის შვიდზე მაღვიძარა რეკავს. ოთახში გრილა და ბნელა, საბნის ქვეშ კი იდეალური სითბოა. ტვინი სწრაფად იღებს გადაწყვეტილებას და თითიც ავტომატურად აჭერს ეკრანზე ყველაზე მაცდურ ღილაკს — Snooze-ს. "კიდევ 5 წუთი და ავდგები", — ვეუბნებით საკუთარ თავს. თუმცა, როცა ეს 5 წუთი გადის (და ხშირად მეორედ და მესამედაც მეორდება), თავს ბევრად უფრო დაღლილად, მოთენთილად და გამოუძინებლად ვგრძნობთ, ვიდრე პირველივე ზარზე რომ ავმდგარიყავით.

რატომ ხდება ასე? რატომ გვაცლის ეს "დამატებითი ძილი" მეტ ენერგიას? პასუხი ჩვენი ტვინის ბიოლოგიასა და ძილის ციკლებში იმალება.

ძილი ერთფეროვანი პროცესი არ არის. ის სხვადასხვა ფაზისგან შედგება, რომლებიც 90-დან 110-წუთიან ციკლებად იყოფა. როცა დილით ბუნებრივად ან მაღვიძარას პირველივე ზარზე ვიღვიძებთ, ჩვენი ორგანიზმი უკვე მომზადებულია ამისთვის: სხეულის ტემპერატურა იმატებს, გამოიყოფა ჰორმონი კორტიზოლი და სხეული ფხიზლდება.

მაგრამ, როცა მაღვიძარას გამოვრთავთ და ძილს ვაგრძელებთ, ტვინს ვეუბნებით, რომ ეს ცრუ განგაში იყო. ამ დროს კი, ტვინი ძილის ახალ ციკლს იწყებს და ხშირად პირდაპირ ძილის ღრმა ფაზაში ეშვება. 5 ან 10 წუთის შემდეგ მაღვიძარა ისევ რეკავს. ამჯერად ის ზუსტად შუა ღრმა ძილის ფაზაში გვაწყვეტინებს პროცესს, რაც ტვინისთვის ნამდვილი შოკია.

მოვლენას, როცა შუა ძილის ციკლიდან უხეშად გვაღვიძებენ, მედიცინაში ძილის ინერცია ეწოდება. მარტივად რომ ვთქვათ, ეს ზუსტად ის მდგომარეობაა, როცა ფიზიკურად თითქოს ვიღვიძებთ, მაგრამ გონებაში ჯერ ისევ "ნისლია" და სხეული საოცარ სიმძიმეს გრძნობს. კვლევები აჩვენებს, რომ თუ ძილის ინერციაში ჩავვარდებით, ჩვენი კოგნიტიური უნარები, მეხსიერება და კონცენტრაცია შეიძლება 2-დან 4 საათამდე იყოს დაქვეითებული. ანუ, მაღვიძარას გადაწევით მოპოვებული 10 წუთის გამო, შესაძლოა, შუადღემდე გონება ვერ მოვიკრიბოთ.

Snooze ღილაკით მიღებული ძილი ფრაგმენტული, წყვეტილი და უხარისხოა. ის ორგანიზმს არანაირ სარგებელს არ აძლევს. პირიქით, ეს სტრესია გულ-სისხლძარღვთა სისტემისთვის, რადგან მაღვიძარას ყოველი ახალი დარეკვისას ორგანიზმს უწევს, გამოღვიძების სტრესი ხელახლა განიცადოს. თუ გრძნობ, რომ დილით ძილის გასაგრძელებლად ის 15-20 წუთი ნამდვილად გჭირდება, ბევრად ჯანსაღი იქნება, მაღვიძარა თავიდანვე 20 წუთით გვიან დააყენო და ეს დრო სრულფასოვან, უწყვეტ ძილს დაუთმო, ვიდრე 5-5 წუთით დაანაწევრო.

როგორ დავაღწიო თავი "კიდევ 5 წუთის" ჩვევას?

ამ მავნე ჩვევის დაძლევა თავიდან რთულია, მაგრამ სავსებით შესაძლებელი. ამისათვის შემდეგი რჩევები დაგეხმარება:

• ტელეფონი შორს გადადე: თუ მაღვიძარას გამოსართავად ლოგინიდან ადგომა და რამდენიმე ნაბიჯის გადადგმა მოგიწევს, საწოლში დაბრუნების სურვილი საგრძნობლად შემცირდება, რადგან ფიზიკური მოძრაობა ტვინს გამოფხიზლებაში ეხმარება.
• შემოუშვი სინათლე: როგორც კი გაიღვიძებ, გადასწიე ფარდები ან შუქი აანთე. სინათლე მელატონინის (ძილის ჰორმონის) გამომუშავებას თრგუნავს და ორგანიზმს ატყობინებს, რომ დღე დაიწყო.
• შექმენი დილის სასიამოვნო რიტუალი: ადგომა ბევრად მარტივია, როცა იცი, რომ წინ რაღაც სასიამოვნო გელოდება. ეს კი შეიძლება იყოს გემრიელი ყავა, 10 წუთი საყვარელი წიგნის წასაკითხად ან თბილი შხაპი.
• ნუ "მოატყუებ" საკუთარ თავს: დააყენე მაღვიძარა ზუსტად იმ დროზე, როცა ნამდვილად უნდა ადგე.

მთავარი იმის გაცნობიერებაა, რომ Snooze ღილაკი დილის ცრუ მეგობარია. ის გვაძლევს წამიერ სიამოვნებას, სანაცვლოდ კი ენერგიას და პროდუქტიულობას გვართმევს. გახსოვდეს, რომ პირველივე ზარზე ადგომა საკუთარი თავის პატივისცემისა და ენერგიული დღის საუკეთესო დასაწყისია.