ამის შესახებ სომხეთის პრემიერმინისტრმა, ნიკოლ ფაშინიანმა დღეს გამართულ პრესკონფერენციაზე განაცხადა.

რატომ არის მნიშვნელოვანი: ყარაბაღის ომის სახელწოდებით ცნობილი შეიარაღებული კონფლიქტი სომხეთსა და აზერბაიჯანს შორის 1991-1994 წლებში მიმდინარეობდა.

• ომი ხელმოწერილი ზავით დასრულდა, თუმცა ორმხრივი სროლები პერიოდულად გრძელდებოდა.
• 2020 წლის 27 სექტემბერს მთიან ყარაბაღში ვითარება გამწვავდა. საერთაშორისო შუამავლობით კონფლიქტის დარეგულირებაზე მოლაპარაკებამ შედეგი ვერ გამოიღო.
• სრულმასშტაბიანი საომარი მოქმედებები 10 ნოემბრამდე მიმდინარეობდა და ისტორიაში მეორე ყარაბაღის ომის სახელით შევიდა, რომელიც რუსეთის შუამავლობით დასრულდა.
• ცეცხლის შეწყვეტაზე შეთანხმების მთავარი პუნქტები აზერბაიჯანისთვის მთიანი ყარაბაღის მიმდებარე რამდენიმე რაიონში კონტროლის დაბრუნება, რეგიონში რუსი სამშვიდობოების შემოყვანა, პატიმართა გაცვლა და დევნილების დაბრუნება იყო.

• 2021-2022 წლებში სომხეთ-აზერბაიჯანს შორის სიტუაცია რამდენჯერმე დაიძაბა როგორც ყარაბაღთან და ისე ორი ქვეყნის საზღვრის გასწვრივ.

• 2022 წლის დეკემბრიდან მთიანი ყარაბაღი, ფაქტობრივად, ბლოკადაშია. ლაჩინის დერეფანი, რომელიც მთიან ყარაბაღს სომხეთთან აკავშირებს, "ეკოაქტივისტებმა" გადაკეტეს.

• 2023 წლის აპრილის მეორე ნახევარში კი აზერბაიჯანმა დერეფნის ერთ-ერთ ბოლოში გამშვები პუნქტი აღმართა.

• სომხებით დასახლებული მთიანი ყარაბაღი არსებობს, როგორც დე ფაქტო დამოუკიდებელი რესპუბლიკა, რომელიც არ არის აღიარებული მსოფლიოს არცერთი სახელმწიფოს, მათ შორის, არც სომხეთის მიერ.
• აზერბაიჯანი ყარაბაღსა და მის მიმდებარე ტერიტორიებს ოკუპირებულად თვლის და დაბრუნებას ითხოვს.

დეტალები: ფაშინიანის განცხადებით, მთიანი ყარაბაღის მოსახლეობის უსაფრთხოებისა და უფლებების დაცვის გარანტიების მიღების შემდეგ სომხეთი მზადაა, აზერბაიჯანის ტერიტორიული მთლიანობა აღიაროს.

• "საერთაშორისო საზოგადოების აღქმა სულ უფრო მეტად იხრება იმ ფორმულისკენ, რომლის მიხედვითაც, სომხეთმა და აზერბაიჯანმა წინაპირობების გარეშე უნდა აღიარონ ერთმანეთის ტერიტორიული მთლიანობა – 29 800 კვ.კმ და 86 600 კვ.კმ ფარგლების შესაბამისად, მთიანი ყარაბაღის სომეხთა უფლებებისა და უსაფრთხოების უზრუნველყოფის გარშემო ბაქოსა და სტეპანაკერტს შორის ადგილი უნდა ჰქონდეს დიალოგს", – განაცხადა სომხეთის პრემიერმინისტრმა.

• მისივე თქმით, სტეპანაკერტი-ბაქოს დიალოგის საერთაშორისო მექანიზმები ძალიან მნიშვნელოვანია.

• "დარწმუნებული ვარ, რომ სომხეთის უსაფრთხოების უზრუნველყოფის სტრატეგიული გარანტია არის მშვიდობა, რომელიც შესაძლებელია ყველა მეზობელთან ურთიერთობების დარეგულირებით. ეს არ არის მარტივი პროცესი, მაგრამ ეს ის არის, რაც ჩვენს ხალხს სურს და რასაც ელოდება", — განაცხადა ფაშინიანმა.