ევროკომისარმა გაფართოების საკითხებში მარტა კოსმა ელჩების კონფერენციაზე ვრცელი სიტყვა წარმოთქვა, რომელშიც ევროკავშირის გაფართოების პერსპექტივებზე ისაუბრა, თუმცა საქართველო უხსენებია.

მარტა კოსმა ყურადღება გაამახვილა კონკრეტული კანდიდატი ქვეყნების მიერ მიღწეულ პროგრესზე, მათ შორის მონტენეგროს, ალბანეთის, უკრაინის, მოლდოვისა და ისლანდიის მიერ გადადგმულ ნაბიჯებზე. ამ კონტექსტში მას საქართველო არ უხსენებია. მან აღნიშნა, რომ ევროკავშირში გაწევრიანების ნდობა მხოლოდ კანონმდებლობის მიღებით არ განისაზღვრება.

"2026 წელი ევროკავშირის გაფართოების პროგრესის მხრივ რეკორდული წელი უნდა გახდეს. 8 თვის განმავლობაში ჩვენ უკვე გავხსენით და დავხურეთ მოლაპარაკებების იმაზე მეტი თავი, ვიდრე ბოლო 25 წლის ნებისმიერ წელს. ამ ახალ იმპულსს ხორვატიის უშუალო სამეზობლოც უწყობს ხელს.

მონტენეგრომ უკვე დახურა მოლაპარაკებების თავების ნახევარზე მეტი და წევრმა ქვეყნებმა დაიწყეს მისი გაწევრიანების ხელშეკრულების მომზადება.

ალბანეთმაც ახლახან გადალახა კანონის უზენაესობისკენ მიმართული უმნიშვნელოვანესი შუალედური ეტაპი და თავების დახურვა დაიწყო.

უკრაინამ და მოლდოვამ ბოლო ორი წლის განმავლობაში მნიშვნელოვანი ტექნიკური პროგრესი განიცადეს ევროკავშირის მთელ საკანონმდებლო ბაზასთან (acquis) მიმართებით. ახლა დროა, ჩვენმა წევრმა ქვეყნებმა უპასუხონ ორივე ქვეყნის მიერ განხორციელებულ რეფორმებს დარჩენილი ყველა მოლაპარაკებების კლასტერის ოფიციალური გახსნით.

ამ კვირის ბოლოს ისლანდია კენჭს უყრის გაწევრიანების მოლაპარაკებების განახლებას. ის უკვე არის ერთიანი ბაზრის ნაწილი და შეუძლია გაწევრიანების მოლაპარაკებები დღეიდან ერთ-ორ წელიწადში დაასრულოს.

მე ასევე მსურს, რომ სხვა კანდიდატი ქვეყნებიც შეუერთდნენ ამ ლიდერ ჯგუფს. მათ ეს შეუძლიათ, თუ გამოავლენენ იმავე გადაწყვეტილებას თავიანთი ვალდებულებების შესასრულებლად და ჩვენს ყველა წევრ ქვეყანასთან ნდობის ასაშენებლად", — თქვა კოსმა.

ევროკომისარმა განმარტა, რომ გაფართოების პროცესისთვის მზადყოფნა თავად ევროკავშირისგანაც მოითხოვს შიდა სტრუქტურულ ცვლილებებსა და რეფორმებს. მან გამოყო ოთხი ძირითადი მიმართულება, რომლებზეც ევროპელმა ლიდერებმა შეთანხმებას უნდა მიაღწიონ.

"ოქტომბერში ევროპელი ლიდერები შეხვდებიან ევროპულ საბჭოზე, რათა განიხილონ გაფართოების საკითხი.

სწორედ ამიტომ, სექტემბერში, ევროპელი ლიდერების დისკუსიის მოსამზადებლად, კომისია წარადგენს თავის იდეებს იმის შესახებ, თუ როგორ უნდა მოემზადოს ევროკავშირი, როდესაც კანდიდატი ქვეყნები გაწევრიანების მოლაპარაკებების ფინიშის ხაზს უახლოვდებიან.

ჩემი აზრით, ჩვენ ოთხი საკითხი უნდა გადავჭრათ, რათა ჩამოვაყალიბოთ კონსენსუსი უმაღლეს დონეზე ახალი წევრი ქვეყნების მისაღებად.

პირველი, ჩვენ უნდა გავიაზროთ ის გავლენა, რაც ახალწვეულებს შეიძლება ჰქონდეთ. და სადაც არსებობს რისკი, რომ ეს გავლენა დააზიანებს ჩვენს წევრ ქვეყნებს, ჩვენ უნდა ვიმოქმედოთ მათი ინტერესების დასაცავად.

ჩვენ გვაქვს შორს მიმავალი გარდამავალი ზომების გამოცდილება, რათა უზრუნველვყოთ ახალბედების გლუვი ინტეგრაცია. და ჩვენ უნდა დავრწმუნდეთ, რომ ევროკავშირის ბიუჯეტს შეუძლია გააგრძელოს ჩვენი პრიორიტეტების დაფინანსება.

მეორე, ჩვენ უნდა განვიხილოთ შიდა რეფორმები, რომლებიც საჭიროა იმისათვის, რომ უფრო დიდმა კავშირმა შეინარჩუნოს მოქმედების უნარი და იყოს მოქნილი, რათა სწრაფად მოახდინოს რეაგირება კრიზისების დროს.

კარგი ამბავი ის არის, რომ მოქმედი ხელშეკრულებები უკვე გვაძლევს მნიშვნელოვან შესაძლებლობებს გავაუმჯობესოთ გადაწყვეტილებების მიღების წესი და ჩვენი ინსტიტუტების მუშაობა.

ჩვენ ეს უნდა გამოვიყენოთ გადაწყვეტილების მიღების პროცესის უფრო ეფექტურ და მოქნილად დასანერგად. ეს შეიძლება ნიშნავდეს იმ სფეროების შემცირებას, სადაც ერთ ცალკეულ წევრ ქვეყანას შეუძლია დააბლოკოს ყველა დანარჩენი. ეს ასევე შეიძლება ნიშნავდეს ჩვენი ინსტიტუტების ზომის შემცირებას.

ხოლო იქ, სადაც ყველაფერი არ არის მზად ერთად წინ წასასვლელად, წევრი ქვეყნების უფრო მცირე ჯგუფებს შეუძლიათ აიღონ ლიდერობა, როგორც ეს უკვე ვნახეთ შენგენისა და ევროს შემთხვევაში.

მესამე, თითოეულმა ახალმა წევრმა უნდა გახადოს ევროპა უფრო ძლიერი — პოლიტიკურად, ეკონომიკურად და უსაფრთხოების თვალსაზრისით.

ეს იწყება კანონის უზენაესობით. ჩვენ გვჭირდება რეფორმებისა და გაწევრიანების ვალდებულებების შესრულების დადასტურებული გამოცდილება.

მაგრამ ჩვენ ეს ერთი ნაბიჯით წინ უნდა წავიყვანოთ. ჩვენ უნდა დავრწმუნდეთ, რომ შიგნით არ შევუშვებთ "ტროას ცხენებს" — არც დღეს და არც 10 ან 20 წლის შემდეგ.

ბოლოდროინდელმა გამოცდილებამ აჩვენა, რომ შესაძლოა საჭირო გახდეს უფრო ძლიერი დამცავი მექანიზმები, რათა აღვკვეთოთ — და საჭიროების შემთხვევაში გამოსწორდეს — ჩვენი კავშირის ფუნდამენტური პრინციპებისა და ღირებულებების დარღვევა.

ასეთი ზომები აუცილებლობაა და არა უბრალოდ სასურველი ოპცია.

ეს გადამწყვეტია ჩვენს კავშირში ნდობისა და ერთიანობის ასაშენებლად ახალი წევრების მისაღებად", — აღნიშნა მარტა კოსმა.

გამოსვლის დასკვნით ნაწილში მარტა კოსმა ყურადღება გაამახვილა გაფართოების მეთოდოლოგიის განახლებაზე — ეტაპობრივი ინტეგრაციის მიდგომაზე, რათა კანდიდატმა ქვეყნებმა ევროკავშირის სიკეთეებით სარგებლობა სრულ გაწევრიანებამდე შეძლონ.

"მეოთხე, ევროკავშირის გაფართოება უნდა განვითარდეს დღევანდელ რეალიებზე რეაგირების მიზნით.

ევროკავშირის წევრობისთვის მომზადებას დრო სჭირდება. თუმცა დრო სწორედ ის არის, რასაც ჩვენი მოწინააღმდეგეები აღარ აძლევენ ჩვენს კანდიდატებს. ისინი მოთმინებით არ ელიან, სანამ კანდიდატი ქვეყნები დაასრულებენ ოცწლიან გაწევრიანების პროცესს. ისინი დებენ ინვესტიციებს. ახორციელებენ პოლიტიკურ ზეწოლას. ქმნიან დამოკიდებულებებს. იყენებენ გაურკვევლობას.

ამიტომ ჩვენ უნდა გადავიდეთ გაფართოებაში "ყველაფერი ან არაფერი" ლოგიკიდან. გვჭირდება უფრო სტრუქტურირებული მიდგომა იმ დროის შესავსებად, რაც აღარ გვაქვს. ჩვენ უნდა ვეძებოთ ეტაპობრივი ინტეგრაციის უფრო ამბიციური გზები", — თქვა კოსმა.