"არასამთავრობო ორგანიზაციების კანონზე "ექსპერტთა საბჭომ" (The Expert Council on NGO Law) გამოაქვეყნა მოსაზრება საქართველოს პარლამენტის მიერ 2026 წლის 4 მარტს "გრანტების შესახებ" საქართველოს ორგანულ კანონში "მოქალაქეთა პოლიტიკური გაერთიანებების შესახებ" საქართველოს ადმინისტრაციული საპროცესო კოდექსში, ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსში, სისხლის სამართლის კოდექსში და საქართველოს ორგანულ კანონში "სახელმწიფო აუდიტის სამსახურის" ცვლილებების თაობაზე.

ექსპერტთა საბჭოს შეფასებით, აღნიშნული ცვლილებები სერიოზულ გავლენას ახდენს გაერთიანებისა და გამოხატვის თავისუფლებაზე, ასევე მოქალაქეთა პოლიტიკურ პროცესებში მონაწილეობის უფლებაზე. დოკუმენტში აღნიშნულია, რომ რიგ დებულებებს არ გააჩნია ლეგიტიმური მიზანი და ვერ აკმაყოფილებს ადამიანის უფლებათა დაცვის ევროპული სტანდარტების მოთხოვნებს.

ექსპერტთა საბჭოს მოსაზრებას სახალხო დამცველის ყოფილი მოადგილე გიორგი ბურჯანაძეც ეხმაურება. მისი თქმით, ანგარიშის მიხედვით ამ კანონებს "არ აქვთ ლეგიტიმური მიზანი, ბუნდოვანი და გაუმჭვირვალე საკანონმდებლო მოწესრიგებაა, არ არის დასაბუთებული მათი მიღების აუცილებლობა დემოკრატიულ საზოგადოებაში“. მისივე განცხადებით, დასკვნა დეტალურადაა გამყარებული საერთაშორისო სტანდარტებზე დაფუძნებული არაერთი არგუმენტით.

"ევროსაბჭოს ექსპერტთა ჯგუფმა შეაფასა ივანიშვილის რეჟიმის ახალი "ზაკონები", რომლებიც შეეხებოდა გრანტების კანონის შეცვლას, პოლიტიკური საქმიანობის აკრძალვას/შეზღუდვას, არალეგიტიმურის დაძახების კრიმინალიზაციას და ა.შ.

ანგარიშის მიხედვით ამ "ზაკონებს" არ აქვთ რამე ლეგიტიმური მიზანი, ბუნდოვანი და გაუმჭვირვალე საკანონმდებლო მოწესრიგებაა, არ არის დასაბუთებული მათი მიღების აუცილებლობა და საჭიროება დემოკრატიულ საზოგადოებაში.

თითოეული საკითხის გარშემო, საერთაშორისო სტანტარტებით გაჯერებული ათეულობით არგუმენტითაა დასაბუთებულია ეს დასკვნა. მადლობა ავტორებს.

PACE-ს მონიტორინგის კომიტეტმაც იმსჯელა ვენეციის კომისიისთვის ამ "ზაკონის" გადაცემაზე. ეს დასკვნები დაგვეხმარება ვიპოვით ჩვენი სიმართლე საერთაშორისო მექანიზმების გამოყენებით და დავუბრუნოთ საქართველო სწორ გზას", — წერს გიორგი ბურჯანაძე.

ექსპერტთა საბჭო ასე აფასებს ქართული ოცნების მიერ მიღებულ კანონებს:

170. კანონების მიღებით დაწესებული შეზღუდვები სერიოზულ გავლენას მოახდენს გაერთიანების თავისუფლებისა და სხვა გარანტირებული უფლებების განხორციელებაზე.

171. კანონებში არსებული მრავალი დებულება არ აკმაყოფილებს "კანონით განსაზღვრულობის“ მოთხოვნას, რომელიც აუცილებელია ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციით (ECHR) გარანტირებული უფლებების შეზღუდვისთვის.

172. გარდა ამისა, არსებობს სერიოზული საფუძვლები ეჭვისთვის, რომ კანონებში მოცემული დებულებების უმეტესობას ლეგიტიმური მიზანი არ გააჩნია.

173. ამასთან, შეზღუდვების მასშტაბისა და იმ შედეგების გათვალისწინებით, რომლებიც დგება იმ მოთხოვნების შეუსრულებლობის შემთხვევაში, რომლებიც ერევა ECHR-ით დაცული უფლებების განხორციელებაში, შეუძლებელია მათი — გარდა პოლიტიკური პარტიის მიერ უცხოური ფინანსების მიღების დანაშაულისა — მიჩნევა დემოკრატიულ საზოგადოებაში აუცილებელ ზომებად.

174. ამ ვითარებაში, აღნიშნული კანონების მიღება კიდევ უფრო გაამწვავებს იმ მძიმე და გაუმართლებელ ზიანს, რომელიც უკვე მიადგა სამოქალაქო საზოგადოებას საქართველოში. მათი მიღება ეწინააღმდეგება იმ მრავალ ვალდებულებას, რომელიც ევროპის საბჭოს წევრმა სახელმწიფომ იკისრა და, შესაბამისად, სრულიად შეუსაბამოა.

175. შესაბამისად, მიზანშეწონილია გაუქმდეს აღნიშნული კანონებით განხორციელებული ცვლილებები, ასევე თავი შეიკავოს იმ დებულებების აღსრულებისგან, რომლებიც უკვე განხილული იყო 2024 და 2025 წლებში მიღებულ მოსაზრებებში.

გიორგი ბურჯანაძე ასევე აღნიშნავს, რომ PACE-ს (Parliamentary Assembly of the Council of Europe) მონიტორინგის კომიტეტმა უკვე იმსჯელა საკითხზე და ვენეციის კომისიისთვის მისი გადაცემაზეც. მისივე შეფასებით, აღნიშნული საერთაშორისო დასკვნები საქართველოს მისცემს შესაძლებლობას, "საერთაშორისო მექანიზმების გამოყენებით დაიცვას საკუთარი სიმართლე და ქვეყანა სწორ გზას დაუბრუნოს“.