ხუთი წლის განმავლობაში ბიოტექნოლოგიური სტარტაპები ფსონს დებდნენ იმაზე, რომ ფსიქოდელიური ნივთიერებები შესაძლოა რეალურ მედიკამენტებად იქცეს. ერთ-ერთმა მათგანმა, შესაძლოა, "ჯეკპოტიც" მოიგო. 17 თებერვალს ბრიტანულმა ბიოტექნოლოგიურმა კომპანიამ, Compass Pathways-მა, გამოაცხადა ორი გვიანი სტადიის კვლევის შთამბეჭდავი შედეგები. კვლევებმა აჩვენა, რომ ფსილოციბინის სინთეზურ ფორმას, "ჯადოსნური სოკოების" აქტიურ ნაერთს, შეუძლია სწრაფად შეამსუბუქოს სიმპტომები იმ პაციენტებში, რომლებსაც მკურნალობისადმი რეზისტენტული დეპრესია (TRD) აქვთ. თუ ამერიკის სურსათისა და წამლის ადმინისტრაცია (FDA) პრეპარატს დაამტკიცებს (რაც შესაძლოა მომავალი წლის დასაწყისში მოხდეს), ის გახდება პირველი ფსიქოდელიური საშუალება, რომელიც სრულად ლიცენზირებული მედიკამენტი იქნება.

ეს შედეგები გარდამტეხი მიღწევაა ფსიქოდელიური მედიცინისთვის. მსოფლიოში 100 მილიონზე მეტი ადამიანი იტანჯება დეპრესიით, რომელიც არ ექვემდებარება ტრადიციულ მკურნალობას, ხოლო ფსიქოდელიურ საშუალებებზე დიდი ხანია საუბრობენ, როგორც ცხოვრების ხარისხის გაუმჯობესების პოტენციალის მქონე ნივთიერებებზე. მომხრეები ამტკიცებენ, რომ სხვა ფსიქიკური ჯანმრთელობის პრობლემების მქონე პირებმაც, შფოთვითი აშლილობიდან ობსესიურ-კომპულსიურ აშლილობამდე, შესაძლოა სარგებელი ნახონ. თუმცა, სარწმუნო მონაცემების მოგროვება რთული აღმოჩნდა.

MDMA-ის წინა კვლევამ (ნივთიერება, რომელსაც მცირე ფსიქოდელიური თვისებები აქვს) რეგულატორების დარწმუნება ვერ შეძლო. 2024 წელს FDA-მ უარი თქვა მის გამოყენებაზე პოსტტრავმული სტრესული აშლილობის სამკურნალოდ, კვლევის დიზაინისა და უსაფრთხოების მონაცემების მიმართ გამოთქმული ეჭვების გამო. ფსიქოდელიური პრეპარატების კვლევების ჩატარება რთულია, ნაწილობრივ შესაბამისი პლაცებოს პოვნის სირთულის გამო. ხშირად აშკარაა, ვინ იმყოფება ნარკოტიკული თრობის ქვეშ, რაც მოლოდინს ზრდის და შესაძლოა შედეგებზე სუბიექტური გავლენა მოახდინოს.

Compass იმედოვნებს, რომ იპოვა პასუხი FDA-ს შეშფოთებაზე ამ საკითხთან დაკავშირებით, რომელსაც "ფუნქციური გაუმჟღავნებლობა" (functional unblinding) ეწოდება. პირველ კვლევაში მათ ტრადიციული გზით გამოსცადეს, აჯობა თუ არა მათმა სინთეზურმა ფსილოციბინმა (Comp360) პლაცებოს 25 მგ-იანი ერთჯერადი დოზით. მეორე კვლევაში მონაწილეებმა მიიღეს ორი დოზა სამკვირიანი შუალედით: 25 მგ, 10 მგ ან მხოლოდ 1 მგ. 1 მგ-იანი დოზა იყო "აქტიური კონტროლი": ზედმეტად დაბალი თერაპიული ეფექტისთვის, მაგრამ საკმარისი იმისთვის, რომ მონაწილეებისთვის ნაკლებად აშკარა ყოფილიყო, რომელ ჯგუფში იმყოფებოდნენ. 1 მგ-სა და 25 მგ-ის შედარებით, კომპანია ამტკიცებს, რომ "ფუნქციური გაუმჟღავნებლობის" პრობლემა გადაჭრა.

ორივე კვლევამ აჩვენა, რომ Comp360-მა მნიშვნელოვნად შეამცირა დეპრესია. ზოგიერთ პაციენტს რეაქცია მომდევნო დღესვე ჰქონდა, ხოლო მხოლოდ ერთი ან ორი დოზისგან მიღებული სარგებელი მინიმუმ 26 კვირას გაგრძელდა. მიუხედავად იმისა, რომ კვლევის სრული მონაცემები ჯერ არ გამოქვეყნებულა, ჯორჯ გოლდსმიტმა, Compass-ის დამფუძნებელმა, განაცხადა, რომ შედეგები "მნიშვნელოვანი ნაბიჯია" ფსიქიკური ჯანმრთელობის მკურნალობის ინოვაციების დაჩქარებაში. "ეს ძალიან კარგი სიახლეა ფსიქოდელიური თერაპიის განვითარებისთვის", — ამბობს დევიდ ერიცო, ლონდონის იმპერიული კოლეჯის ფსიქოფარმაკოლოგიისა და ფსიქიატრიის პროფესორი.

თუ FDA უარს იტყვის Compass-ის მიდგომაზე, ამან შესაძლოა წამლების მთელი ეს კლასი დააზარალოს. თუმცა ოპტიმიზმის საფუძველი არსებობს. MDMA-ის წარუმატებლობა ასევე დაკავშირებული იყო უსაფრთხოების საკითხებთან, რაც ფსილოციბინის შემთხვევაში ნაკლებად რელევანტურია. მისი გავლენა გულსა და ღვიძლზე ნაკლებად შემაშფოთებელია და პაციენტების მიერ მისი ბოროტად გამოყენების ან მასზე დამოკიდებულების რისკიც უფრო დაბალია.

მიუხედავად ამისა, სააგენტოში (FDA) ტრამპის ამჟამინდელი ადმინისტრაციის პირობებში არაჩვეულებრივი ტურბულენტობა შეიმჩნევა. მარტი მაკარიმ, FDA-ს ხელმძღვანელმა, Compass-ის ფსილოციბინით მკურნალობა შეიყვანა იმ იმედისმომცემი მედიკამენტების სიაში, რომლებიც დაჩქარებულ განხილვას ექვემდებარება, რაც გადაწყვეტილების მიღების დროს ერთ წლიდან ერთ ან ორ თვემდე ამცირებს. თუმცა, როდესაც სია გასული წლის ბოლოს ადმინისტრაციის ოფიციალურ პირებს წარედგინათ, მათ Comp360-ს ვეტო დაადეს. მიზეზი უცნობია.

თუ პრეპარატი საბოლოოდ დამტკიცდება, Comp360 იქნება დამატება მძიმე დეპრესიის მკურნალობის ვარიანტებში. მიუხედავად ამისა, ის არც იაფი იქნება და არც ადვილი მისაღები. თითოეული სეანსი ექვსიდან რვა საათამდე გრძელდება და მთელი ამ დროის განმავლობაში მას პროფესიონალი უნდა ესწრებოდეს. პაციენტებს სხვა ვალდებულებებიც აქვთ: ისინი უნდა დაესწრონ სეანსებს როგორც მკურნალობამდე, ისე მის შემდეგ, რათა გააანალიზონ ხშირად დამაბნეველი გამოცდილება. შესაძლებელია, დროთა განმავლობაში, ჯგუფურმა სეანსებმა ხარჯები შეამციროს, მაგრამ ეს იდეა ჯერ სათანადოდ არ არის გამოცდილი.

მისტერ გოლდსმიტისთვის და მისი თანადამფუძნებელი მეუღლისთვის, ეკატერინა მალიევსკაიასთვის, რომელიც ექიმია, პოტენციური სარგებელი აბსტრაქტული არ არის. მას შემდეგ, რაც ნახეს, როგორ იტანჯებოდა მათი ვაჟი დეპრესიითა და ობსესიურ-კომპულსიური აშლილობით, მათ შვილის სამკურნალოდ ფსილოციბინს მიმართეს. მიღებულმა პოზიტიურმა გამოცდილებამ უბიძგა მათ 2016 წელს Compass დაეფუძნებინათ. თუ FDA დაეთანხმება მათ შეფასებას, ეს გამოაღებს აკრძალული მედიკამენტების კარადას, რომელიც ძალიან დიდი ხნის განმავლობაში მყარად იყო ჩარაზული.