სამოქალაქო ორგანიზაციების საერთაშორისო ალიანსმა, CIVICUS Monitor-მა საქართველოს სამოქალაქო სივრცის რეიტინგი გააუარესა და ქვეყანა "რეპრესირებულის" კატეგორიაში გადაიყვანა. ანგარიშის თანახმად, 2024 წლიდან, ქვეყანაში ფუნდამენტური თავისუფლებები მკვეთრად იზღუდება, რაც მიზნად მასობრივი პროტესტის ჩახშობასა და სამოქალაქო სექტორის დამორჩილებას ისახავს.

ანგარიშში ხაზგასმულია 2024 წლის 28 ნოემბერს დაწყებული საპროტესტო ტალღა, რომელიც ევროკავშირთან მოლაპარაკებების შეჩერებას მოჰყვა. ორგანიზაციის მონაცემებით:

  • 160 პირი სისხლისსამართლებრივი დევნის ობიექტი გახდა;
  • 300-მდე ადამიანი აცხადებს წამებისა და არასათანადო მოპყრობის შესახებ;
  • 1000-ზე მეტი პირი დაჯარიმდა, ხოლო 2026 წლის თებერვალში მომიტინგეებს, გადაუხდელი ჯარიმების გამო, საბანკო ანგარიშები დაუყადაღდათ .
  • საკანონმდებლო შეზღუდვები და "აგენტების კანონი".
  • ხელისუფლებამ მიიღო მთელი რიგი რეპრესიული კანონები, მათ შორის 2025 წლის აპრილში მიღებული "უცხოური გავლენის" კანონი, რომელიც სისხლისსამართლებრივ პასუხისმგებლობას აწესებს ფიზიკური პირებისთვისაც.

"აქტიური პირები და სამოქალაქო საზოგადოების წევრები, რომლებიც აკრიტიკებენ მმართველ ძალებს არიან თვალთვალის, შევიწროების, დაშინების, დაპატიმრების, დასახიჩრებისა და სიკვდილის რისკის ქვეშ. მიუხედავად იმისა, რომ ზოგიერთი სამოქალაქო ორგანიზაცია არსებობს, მათ ადვოკატირების საქმიანობას რეგულარულად ექმნება დაბრკოლებები და მათ ხელისუფლების მხრიდან რეგისტრაციის გაუქმება და დახურვა ემუქრებათ. მშვიდობიანი პროტესტის ორგანიზატორები ან მონაწილეები, სავარაუდოდ, ხელისუფლების სამიზნე ხდებიან გადამეტებული ძალის გამოყენებით და ემუქრებათ მასობრივი დაპატიმრებები და დაკავება. მედია, როგორც წესი, ასახავს სახელმწიფოს პოზიციას, ხოლო ნებისმიერი დამოუკიდებელი ხმა სისტემატურად იდევნება რეიდების, ფიზიკური თავდასხმებისა თუ ხანგრძლივი სამართლებრივი დევნის გზით. ვებგვერდები და სოციალური მედიის პლატფორმები იბლოკება, ხოლო ინტერნეტ-აქტივიზმი მკაცრად კონტროლდება," — აღნიშნულია CIVICUS Monitor-ს მიერ გავრცელებულ ინფორმაციაში.

ორგანიზაცია წერს, რომ "უცხოური გრანტის" დეფინიცია უკიდურესად გაფართოვდა და ნებისმიერი უცხოური დაფინანსება, რომელიც "საზოგადოებრივ პოლიტიკაზე ზეგავლენისკენ" არის მიმართული, შესაძლოა 6 წლით თავისუფლების აღკვეთის საფუძველი გახდეს. დაწესდა სასჯელი "კონსტიტუციური წესრიგის წინააღმდეგ ექსტრემიზმისთვის", რაც ხელისუფლების არალეგიტიმურობის შესახებ აღქმის შექმნის მცდელობასაც კი გულისხმობს.

დოკუმენტში აღნიშნულია, რომ 2025 წლის ნოემბრიდან დაიწყო სისხლისსამართლებრივი დევნა რვა წამყვანი ოპოზიციონერი პოლიტიკოსის წინააღმდეგ, რომელთაც 15 წლამდე პატიმრობა ემუქრებათ.

CIVICUS Monitor წერს, რომ საკონსტიტუციო სასამართლოში შეტანილია სარჩელი ერთიანი ნაციონალური მოძრაობისა და სხვა ოპოზიციური პარტიების აკრძალვის შესახებ. ირაკლი კობახიძის განცხადებით, სარჩელი შესაძლოა ახლად შექმნილ 9 პარტიის ალიანსზეც დაწესდეს..

CIVICUS Monitor-ის შეფასებით, საქართველოში მიმდინარე პროცესები საფრთხეს უქმნის ქვეყანაში პოლიტიკურ პლურალიზმს, მედიის გადარჩენასა და დემოკრატიულ ინსტიტუტებს.

ცნობისთვის, CIVICUS Monitor ქვეყნებში სამოქალაქო საზოგადოების ვითარებას შემდეგი კატეგორიების მიხედვით ყოფს:

  • გახსნილი;
  • შევიწროებული;
  • შეფერხებული;
  • რეპრესირებული;
  • ჩაკეტილი.

CIVICUS-ის Monitor-ის ახალი საკონტროლო სია საქართველოს გარდა სამოქალაქო თავისუფლების განხორციელებასთან დაკავშირებით სერიოზულ შეშფოთებას ავლენს 4 ქვეყანასთან დაკავშირებით, ესენია: ბენინი, ეკვადორი, ირანი და ფილიპინები.

საქართველოს მსგავსად სამოქალაქო სივრცის რეიტინგი ფილიპინებში "რეპრესირებულის" კატეგორიაშია, ირანში "ჩაკეტილია", რაც რეპრესიების ყველაზე მაღალი მაჩვენებელია. ბენინსა და ეკვადორს კი "შეფერხებულის" სტატუსი აქვთ.

ეს სია ყურადღებას ამახვილებს იმ ქვეყნებზე, სადაც სამოქალაქო სივრცის პატივისცემის მხრივ მდგომარეობა მკვეთრად გაუარესდა.

შეფასება ეფუძნება CIVICUS Monitor-ის კვლევის შედეგებს, პარტნიორ ორგანიზაციებსა და ადგილზე მომუშავე აქტივისტებთან კონსულტაციებს.

მომავალი კვირებისა და თვეების განმავლობაში CIVICUS Monitor ყურადღებით დააკვირდება მოვლენების განვითარებას თითოეულ ამ ქვეყანაში, რათა გაძლიერდეს ზეწოლა შესაბამის მთავრობებზე. ორგანიზაცია მოუწოდებს ამ ქვეყნების ხელისუფლებებს, რომ დაუყოვნებლივ შეწყვიტონ მიმდინარე რეპრესიები და უზრუნველყონ დამნაშავე პირების პასუხისგებაში მიცემა.