გიბრალტარის კლდეზე მობინადრე მაიმუნებმა მიწის ჭამა დაიწყეს. მეცნიერების ვარაუდით, ამ გზით ისინი ტურისტებისგან მიღებული ან მოპარული საკვების მირთმევის შემდეგ მუცლის დამშვიდებას ცდილობენ.

კვლევამ აჩვენა, რომ მაიმუნები, რომლებსაც ტურისტებთან ყველაზე ხშირი კონტაქტი აქვთ, ბევრად მეტ მიწას ჭამენ, ეს ყველაფერი კი პიკს საკურორტო სეზონზე აღწევს.

გიბრალტარზე 8 ცალკეულ ჯგუფად დაყოფილი, დაახლოებით 230 მაკაკა ბინადრობს. მიუხედავად იმისა, რომ ადგილობრივი ხელისუფლება მათ ყოველდღიურად ხილით, ბოსტნეულითა და თესლეულით უზრუნველყოფს, ტურისტები მათ მაინც ხშირად უმასპინძლდებიან სხვა სასუსნავებით.

აღნიშნული დაკვირვებები ვერ გვეუბნება იმას, თუ რატომ ჭამენ მაიმუნები ტალახს, თუმცა მეცნიერები ეჭვობენ, რომ მას საჭმლის მომნელებელ სისტემაზე დამცავი ეფექტი აქვს. აღსანიშნავია, რომ კლდეზე მობინადრე მაკაკებს შორის ნიადაგის ჭამა მხოლოდ იმ ჯგუფში არ დაფიქსირდა, რომელიც ვიზიტორებისგან სრულიად იზოლირებულად ცხოვრობს.

კემბრიჯის უნივერსიტეტის ეკოლოგმა, სილვენ ლემუანმა, განმარტა, რომ მაიმუნები მიწას, შესაძლოა, ნაწლავის მიკრობიომის — საჭმლის მომნელებელ ტრაქტში მობინადრე მიკრობების — აღსადგენად იყენებდნენ. ეს ბუნებრივი ბალანსი ირღვევა იმ ცხიმიანი, მარილიანი და შაქრიანი პროდუქტების გამო, რომლებსაც მაიმუნები ვიზიტორებისგან იღებენ.

ფოტო: Martin Nicourt/Gibraltar Macaques Project/PA

"ჩვენი ვარაუდით, მსგავსი არაჯანსაღი საკვების მიღება მიკრობიომის შემადგენლობას არღვევს, მისი აღდგენა კი ნიადაგში არსებულ ბაქტერიებსა და მინერალებს შეუძლიათ", — ამბობს ლემუანი.

2022 წლის ზაფხულიდან 2024 წლის გაზაფხულამდე ჩატარებულმა დაკვირვებებმა აჩვენა, რომ მაკაკების მიერ მიღებული საკვების თითქმის 20%-ს სწორედ ტურისტების სასუსნავები შეადგენს. კლდის მწვერვალზე მობინადრე მაიმუნები, სადაც დამსვენებლების ყველაზე დიდი ნაკადი მოძრაობს, დანარჩენებზე ორჯერ უფრო ხშირად მიირთმევენ არაჯანსაღ საკვებს. შესაბამისად, ყველაზე დიდი რაოდენობის ტალახსაც მაიმუნების ეს ჯგუფი იღებს.

ლემუანის თქმით, მაიმუნებს არაჯანსაღი პროდუქტებით მხოლოდ ტურისტები კი არა, ადგილობრივებიც ანებივრებენ. მათი მენიუ საკმაოდ მრავალფეროვანია: მარილიანი მიწის თხილი, შოკოლადის ფილები, ჩიფსები, მშრალი პასტა, პური, კოკა-კოლა, ფორთოხლის წვენი, M&M’s და ნაყინი.

ნაყინი მათი სუსტი წერტილია. გიჟდებიან ისეთ ბრენდებზე, როგორებიცაა Magnum-ი და Cornetto. აი, სორბეტი კი დიდად არ ეხატებათ გულზე, — ამბობს ლემუანი

კვლევის პერიოდში (რომელშიც 44 მაიმუნი მონაწილეობდა) მეცნიერებმა მიწის ჭამის 46 შემთხვევა დააფიქსირეს. 3 შემთხვევაში მაკაკებმა მიწა ნაყინს, ორცხობილასა და პურს მალევე მიაყოლეს. სტატისტიკა კიდევ უფრო თვალსაჩინო ზამთარში ხდება: როდესაც ვიზიტორების რაოდენობა იკლებს, მაიმუნების მიერ ტურისტული საკვების მიღება 40%-ით, ხოლო მიწის ჭამა 30%-ზე მეტით მცირდება.

მკვლევრების აზრით, მაიმუნები ამ ჩვევას, სავარაუდოდ, ერთმანეთისგან სწავლობენ და სხვადასხვა ჯგუფის მაკაკები სხვადასხვა ტიპის მიწას ანიჭებენ უპირატესობას.

მსოფლიოს სხვადასხვა კუთხეში ნიადაგს ადამიანებიც მიირთმევენ — განსაკუთრებით, ფეხმძიმე ქალები აფრიკაში, აზიასა და სამხრეთ ამერიკაში. ისინი ამას გულისრევის შეგრძნების შესამცირებლად ან მინერალების დეფიციტის შესავსებად აკეთებენ. თუმცა, მეცნიერებმა ორსულ ან მეძუძურ მაიმუნებში მიწის ჭამის ზრდა ვერ შენიშნეს, რაც იმას ნიშნავს, რომ მათი ქცევა კვებითი დანამატების საჭიროებით არ არის განპირობებული.

გიბრალტარზე ტურისტებს მაიმუნების შეხება და გამოკვება ეკრძალებათ, თუმცა ამ წესის აღსრულება სათანადოდ არ ხდება. მკვლევრები აღნიშნავენ, რომ არაჯანსაღი სასუსნავები მაკაკებისთვის კი საზიანოა, თუმცა, შესაძლოა, საფრთხეს ტალახიც შეიცავდეს, რადგან მაიმუნები მას ხშირად გადატვირთულ გზებთან ახლოს პოულობენ, სადაც ყოველდღიურად უამრავი ავტომობილი მოძრაობს.

პრიმატოლოგი პაულა პებსვორთი განმარტავს, რომ მიწის მიღება ორგანიზმის დეტოქსიკაციასა და მინერალების ბალანსის შევსებასთან დაკავშირებულ ფუნქციებს ასრულებს:

"მოსაზრება, რომ ნიადაგის ჭამა მაიმუნებს ტურისტების საკვებთან გამკლავებაში ეხმარება, სავსებით დასაშვებია. მსგავსი ქცევა იაპონიაში, არაშიამას მაიმუნების პარკშიც არის დაფიქსირებული. თუმცა, მიუხედავად იმისა, რომ ნიადაგის მიღება ერთგვარი თავდაცვითი მექანიზმია, მაიმუნების დაცვის უფრო ეფექტური გზა მაინც ვიზიტორების მიერ საკვების მიწოდების შემცირება ან სრული აკრძალვა იქნებოდა", — აღნიშნავს პებსვორთი.