მედიის თავისუფლების სწრაფი რეაგირების (MFRR) კონსორციუმი 2025 წლის მედიის თავისუფლების მონიტორინგის ანგარიშს (MapMF) აქვეყნებს, სადაც აღნიშნულია, რომ ქართულმა ოცნებამ 2025 წელს განაგრძო დამოუკიდებელი მედიის მკაცრი დევნა.

MapMF-ის მონაცემებით, დაფიქსირდა მედიის თავისუფლების დარღვევის 143 ფაქტი, რაც ჯამში 263 მედიასთან დაკავშირებულ პირსა და ორგანიზაციას შეეხო. მათი განმარტებით, საგანგაშოდ გაიზარდა სამართლებრივი თავდასხმების რაოდენობა. თუ წინა წელს 33 ასეთი შემთხვევა აღირიცხა, 2025 წელს მათმა რიცხვმა 60-ს მიაღწია (შემთხვევათა 42%). აღრიცხული ინციდენტების უმრავლესობა პოლიციისა და სახელმწიფო უსაფრთხოების ძალების (28.0%), ხელისუფლებისა და საჯარო მოხელეების (25.2%) და სასამართლო ხელისუფლების (18.9%) მიერ იყო ჩადენილი.

ანგარიშში წერია, რომ აგვისტოს დასაწყისში, 200-დღიანი უსამართლო წინასწარი პატიმრობისა და პოლიტიზებული სასამართლო პროცესის შემდეგ, საქართველოს ორი წამყვანი დამოუკიდებელი გამოცემის, "ბათუმელებისა" და "ნეტგაზეთის" დამფუძნებელსა და დირექტორს, მზია ამაღლობელს, ორწლიანი პატიმრობა მიესაჯა.

ხაზგასმულია ისიც, რომ ამაღლობელის მედიაორგანიზაციები მისი დაკავების დღიდან ცილისმწამებლური კამპანიების, დამამცირებელი მოპყრობისა და ეკონომიკური შურისძიების მსხვერპლნი გახდნენ და მზია ამაღლობელი მედიის თავისუფლების წინააღმდეგ მიმართული რეპრესიების ფონზე სიმტკიცის სიმბოლოდ იქცა.

"დაკავების დღიდან ამაღლობელი და მისი მედიაორგანიზაციები ცილისმწამებლური კამპანიების, დამამცირებელი მოპყრობისა და ეკონომიკური შურისძიების მსხვერპლნი გახდნენ. მზია ამაღლობელი მედიის თავისუფლების წინააღმდეგ მიმართული რეპრესიების ფონზე სიმტკიცის სიმბოლოდ იქცა", — წერია ანგარიშში.

MapMF წერს, რომ მნიშვნელოვან პრობლემად დარჩა თვითნებური დაკავებებიც და აღნიშნავს, რომ ჟურნალისტების დაპატიმრებისა თუ საზღვარზე შეფერხების 18 შემთხვევა დააფიქსირა. მათივე განმარტებით,

"მნიშვნელოვან პრობლემად დარჩა თვითნებური დაკავებებიც. MapMF-მა დააფიქსირა ჟურნალისტების დაპატიმრებისა თუ საზღვარზე შეფერხების 18 შემთხვევა. დაკავებულთა შორის იყო მზია ამაღლობელის კოლეგა, "ბათუმელების" ოპერატორი გურამ მურვანიძე, რომელიც ამაღლობელის დაპატიმრებიდან რამდენიმე დღეში, საპროტესტო აქციების გაშუქებისას ადმინისტრაციული წესით აიყვანეს. მას ბრალად "წვრილმანი ხულიგნობა" და "პოლიციის კანონიერი მოთხოვნისადმი დაუმორჩილებლობა" ედება. შემოდგომაზე, გზის სავარაუდო გადაკეტვის საბაბით, ადმინისტრაციული წესით დააკავეს "მედიაჩეკერის" ჟურნალისტი ნინია კაკაბაძე და "პუბლიკას" ჟურნალისტი მამუკა მგალობლიშვილი.

საქართველო კვლავ უარს ეუბნებოდა ქვეყანაში შემოსვლაზე არაერთ უცხოელ ჟურნალისტს, მათ შორის იყვნენ: უილ ნილი (დიდი ბრიტანეთი), ჟერომ შობო და კლემან ჟირარდო (საფრანგეთი), ჯაკომო ფერარა (იტალია) და გრეგორ ზომერი (შვეიცარია)", — წერია ანგარიშში.

ანგარიშში საუბარია ოცნების მიერ მიღებულ შემზღუდავ კანონებზეც, რომელთა საფუძველზე სამიზნე დამოუკიდებელი მედიაორგანიზაციები გახდნენ.

"ეროვნული და საერთაშორისო პროტესტის მიუხედავად, ქართულმა ოცნებამ 2025 წელს რამდენიმე რეპრესიული კანონი მიიღო. აპრილში პარლამენტმა დაამტკიცა "აგენტების რეგისტრაციის აქტი", რომელიც 25 000 ლარამდე (8,250 ევრო) ჯარიმასა და 5 წლამდე პატიმრობას ითვალისწინებს. ივნისში მიღებული ცვლილებებით "გრანტების შესახებ" კანონში, უცხოელ დონორებს გრანტის გაცემამდე აღმასრულებელი ხელისუფლებისგან წინასწარი ნებართვის მიღება დაევალათ.

ასევე, ივნისში ამოქმედდა ცვლილებები "მაუწყებლობის შესახებ" კანონში, რომელმაც კომუნიკაციების კომისიას (GNCC) ფაქტობრივი სიზუსტისა და პირადი ცხოვრების ხელშეუხებლობის რეგულირების უფლება მისცა — სფეროები, რომლებიც მანამდე თვითრეგულირების მექანიზმით იმართებოდა. ამან GNCC-ს საშუალება მისცა, მაუწყებლები წლიური შემოსავლის 3%-ით დააჯარიმოს ან ლიცენზია გაუუქმოს. გარდა ამისა, ცვლილებები შევიდა "სიტყვისა და გამოხატვის თავისუფლების შესახებ" კანონში და "საერთო სასამართლოების შესახებ" ორგანულ კანონში, რამაც მნიშვნელოვნად შეზღუდა ჟურნალისტების მუშაობა სასამართლო დარბაზებში.

ამ კანონების საფუძველზე თავდასხმის სამიზნე გახდნენ დამოუკიდებელი მედიაორგანიზაციები: "პროექტი 64" (რომელიც მართავს "მთის ამბებს"), "ორგანიზებული დანაშაულის კვლევის ცენტრი" (iFact) და სხვები. ანტიკორუფციულმა ბიურომ ახალი კანონმდებლობის საფუძველზე მათგან დონორებისა და გრანტების შესახებ ინფორმაციის გამჟღავნება მოითხოვა. GNCC-მ წერილობითი გაფრთხილებები მისცა ტელეკომპანია "ფორმულას", "რადიო მარნეულს", "რადიო-ტვ ნორის" და "რადიო პოზიტივს", — წერია ანგარიშში.

ანგარიშში ასევე წერია, რომ ჟურნალისტების წინააღმდეგ ჩადენილი დანაშაულებისთვის დაუსჯელობა კვლავ ფართოდ გავრცელებული იყო. ფიზიკურად თავს დაესხნენ 33 ჟურნალისტს, მათგან 21-ს — პოლიციისა და უსაფრთხოების ძალების მხრიდან (ძირითადად აქციების დროს). 36 ჟურნალისტს თვითნებური ჯარიმები დაეკისრა, "უმეტესად გზის ვითომდა გადაკეტვის გამო", მაშინ როცა ისინი პროფესიულ მოვალეობას ასრულებდნენ და მათი, როგორც ჟურნალისტების იდენტიფიცირება, მარტივი იყო.

MapMF ხაზს უსვამს საზოგადოებრივ მაუწყებელთან დაკავშირებულ პრობლემებსაც და წერს, რომ ის მმართველი პარტიის ინტერესებს ემსახურება და ცენზურას აძლიერებს. ანგარიშში აღნიშნულია ისიც, რომ არხის მენეჯმენტმა სამსახურიდან დაითხოვა ცნობილი ჟურნალისტები: ვასილ ივანოვ-ჩიქოვანი და ნინო ზაუტაშვილი, მას შემდეგ, რაც მათ პოლიტიკურ ჩარევებზე საჯაროდ ისაუბრეს .

"საქართველოს საზოგადოებრივმა მაუწყებელმა (GPB), რომელიც მმართველი პარტიის ინტერესებს ემსახურება, გააძლიერა ცენზურა. არხის მენეჯმენტმა სამსახურიდან დაითხოვა ცნობილი ჟურნალისტები: ვასილ ივანოვ-ჩიქოვანი და ნინო ზაუტაშვილი მას შემდეგ, რაც მათ საჯაროდ ისაუბრეს პოლიტიკურ ჩარევებზე. მოგვიანებით ნინო ზაუტაშვილის გადაცემა გაუქმდა. საერთო ჯამში, საზოგადოებრივი მაუწყებლის მენეჯმენტის გადაწყვეტილებების გამო სამსახური 21-მა თანამშრომელმა დაკარგა",— აღნიშნულია ანგარიშში.