ქუთაისი, რომელსაც ზოგჯერ ჩვენი ქვეყნის "მამაქალაქადაც" მოიხსენიებენ ხოლმე, საქართველოს ერთ-ერთი უძველესი და მრავალმხრივ ღირსშესანიშნავი დასახლებაა. ქალაქის ისტორია ჯერ კიდევ ჩვენს წელთაღრიცხვამდე იწყება, ამიტომ, გასაკვირი არაა, აია-ქუთაია-ქუთასიუმი-ქუთაისი უთვალავ საინტერესო ამბავსა და გამორჩეულ ტრადიციას რომ ინახავს. ერთ-ერთი მათგანია ქუთაისობის, იმავე გვირილობის ან ორმაისობის აღნიშვნა, რომელიც საუკუნოვანი ისტორიის მქონე სახალხო დღესასწაულია. თუმცა, ეს მხოლოდ ქუთათურების საყვარელი ზეიმი როდი გახლავთ...

რატომ გვირილობა?

ყველაფერი 1911 წელს დაიწყო, როცა ქუთაისის გიმნაზიის სტუდენტი, ალექსანდრა "საშა" ჭილაია-ჩიქოვანი, საქველმოქმედო იდეით გამოვიდა. იმ პერიოდის საქართველოში, ისევე, როგორც მთელ მსოფლიოში, ტუბერკულოზის დაავადება მძვინვარებდა. ალექსანდრას ინიციატივით, გიმნაზიის სტუდენტები გვირილებს აგროვებდნენ და ყიდდნენ, შემოსული თანხით კი ტუბერკულოზით დაავადებულებს ეხმარებოდნენ. ყვავილი შემთხვევითი როდია — ხალხურ მედიცინაში სამკურნალო თვისებებით ცნობილ გვირილას, იმხანად სიმბოლური დატვირთვაც მიეცა, რომელიც, სხვათა შორის, დღემდე მოჰყვება: ტუბერკულოზით დაავადებულთა სოლიდარობის აქციებზე გვირილების გულსაბნევებს ისევ იყენებენ.

გულზე მიბნეული გვირილებიც ქუთაისობის პირველ წლებს უკავშირდება: როცა ალექსანდრას ინიციატივამ უფრო მასშტაბური და ორგანიზებული სახე მიიღო, გვირილობა სახალხო დღესასწაულად გადაიქცა, რომელიც აპრილის მიწურულს ან მაისის დასაწყისში იმართებოდა ხოლმე. ქველმოქმედება კი კვლავაც დღესასწაულის მთავარი ნაწილი გახლდათ: ყვავილებით სავსე კალათით ხელდამშვენებული გიმნაზიელები ზეიმის სტუმრებს გვირილებს სთავაზობდნენ და შეწირულობის გაღებას სთხოვდნენ. ყველას, ვინც კეთილი საქმისთვის თანხას გაიღებდა, გულზე მიაბნევდნენ გვირილას, რომელსაც, როგორც წესი, სამი დღის განმავლობაში ატარებდნენ ხოლმე. დღესასწაულის მიწურულს კი, სახალხო კომიტეტი, რომელიც ქალაქის გამოჩენილი მცხოვრებებისგან იქმნებოდა, გვირილების გაყიდვით შემოსულ თანხას ითვლიდა და დანიშნულებისამებრ ანაწილებდა.

დღესასწაულის საუკუნოვანი ტრადიცია

1910-იან წლებში, გვირილების გაყიდვით ტუბერკულოზით დაავადებულ უამრავ ადამიანს დაეხმარნენ, არა მხოლოდ ქუთაისში, არამედ მთელ საქართველოში. მაგრამ თავად გვირილობის სადღესასწაულო ტრადიცია რამდენიმე წელში შეწყდა ჩვენი ქვეყნის გასაბჭოების გამო. ქუთაისის სახალხო ზეიმი ამის მერე ათწლეულების განმავლობაში აღარ გამართულა.

თუმცა, საბჭოთა კავშირის არსებობის ბოლო ხანებში, 1980-იანებში, ადგილობრივ ხელისუფლებას გვირილობის აღდგენის იდეა დაებადა. მას შემდეგ ქუთაისობას ახალი სუნთქვა შთაბერეს და ტრადიცია, რომელიც სიკეთის, ერთმანეთზე ზრუნვისა და ერთიანობის სიმბოლოა, ისევ გაცოცხლდა.

დღეს ორმაისობას, რომლისთვისაც ქუთაისს საქართველოს სხვა რეგიონებიდანაც სტუმრობენ, მრავალგვარი კულტურულ-სპორტული ღონისძიებით აღნიშნავენ; იმართება თეატრალიზებული წარმოდგენები, შეჯიბრება ჭიდაობაში, სახალხო სეირნობა და სხვა.

რაც მთავარია, დღესასწაულის საუკუნოვანი სიმბოლო უცვლელი რჩება: უანგარო სიკეთის ნიშნად ქცეულ თეთრ გვირილებს ქუთაისში ისევ ღიმილით ცვლიან.