მიხეილ ჯავახიშვილი ერთ-ერთი ისეთი მწერალია, რომლის ნააზრევი, განჭვრეტილი და გაანალიზებული არასდროს კარგავს აქტუალობასა და საზოგადოებრივ მნიშვნელობას. თავისი ნამუშევრებით ჯავახიშვილი მუდამ ამხელდა მმართველი სისტემის მანკიერებას, ქართველი ერის სუსტ მხარეებს, ჩვენი ქვეყნის უმთავრესი მტრის, რუსეთის დამანგრეველ გავლენას საქართველოზე, მუდამ უსვამდა ხაზს განათლებისა და ერთიანობის ძალას.

ჯავახიშვილი დიქტატურის დაუძინებელი მოწინააღმდეგე იყო. სწორედ ამიტომ, 1921 წელს საქართველოში იძულებით დამყარებულმა საბჭოთა რეჟიმმა მწერალი მალევე ამოიღო მიზანში. საქართველოს ჭეშმარიტ თავისუფლებაზე ოცნება და ამისთვის მუხლჩაუხრელი შრომა მიხეილ ჯავახიშვილს სიცოცხლის ფასად დაუჯდა — 1937 წელს ის სტალინის რეპრესიებს ემსხვერპლა და დახვრიტეს.

წარმოგიდგენთ მიხეილ ჯავახიშვილის რამდენიმე ციტატას, რომლებიც ყველას უნდა გვახსოვდეს, რათა ჩვენი ქვეყნის მართვის სადავეები დავიბრუნოთ, მოვიპოვოთ რუსული გავლენისგან თავისუფლება და გავხდეთ ევროპული ოჯახის სრულუფლებიანი წევრი ქვეყანა, ანუ მივაღწიოთ იმ მიზანს, რომლისთვისაც მიხეილ ჯავახიშვილი სიცოცხლის ბოლო წუთებამდე იბრძოდა.

"ხელისუფლებისა და ქართველი ხალხის შესარიგებლად საჭიროა ერთ-ერთი: ან ქართველი ხალხი უნდა გარუსდეს, ან ხელისუფალი გაქართველდეს. ჯერჯერობით არც ერთია შესაძლებელი, არც – მეორე. მაშასადამე, ხრამი ისევ ხრამად რჩება. მიწა ჩემი სველია სისხლისა და ცრემლისგან; გული ჩემი სავსეა დარდისა და სევდისგან" — ჩანაწერი მიხეილ ჯავახიშვილის უბის წიგნაკიდან, 1926 წელი.

"შენი სამშობლოს მტერი შენი პირადი მტერია, ხოლო მისი მეგობარი, შენი პირადი მეგობარი" — მიხეილ ჯავახიშვილის რჩევა ქალიშვილს.

"ჩემი ანდერძის დასასრული ... ჩვენო შვილებო, დაივიწყეთ ეგ რუსული ისე მკვიდრად, რომ ერთი სიტყვაც არ გაგახსენდეთ“ — მიხეილ ჯავახიშვილის უბის წიგნაკი

"ჩვენ აღვსდგებით!

სულაც არ ვნაღვლობ, რომ სამშობლოსათვის ვკვდები. იმედად ის მრჩება, რომ ჩემს ასეთნაირად დაღუპვას ქართველები არ დაივიწყებენ," — ჩანაწერი მიხეილ ჯავახიშვილის უბის წიგნაკიდან

"რუსი მწვალებელია და ამას ვერ გაიგებს,ის ნიადაგ ეძებს აზრს,წვალობს, ყველას აწვალებს და მაინც ვერ პოულობს, ვერც იპოვის” — ჩანაწერი მიხეილ ჯავახიშვილის უბის წიგნაკიდან

"ამ ქვეყნად მაინც არსებობს სამართალი, ჯაყო! ის ურმით დასდევს ბოროტებას... ბოლოს უეჭველად წამოეწევა და ღღ...ღირსეულს მიუძღვნის.დაიხსომე ჩემი უკანასკნელი სიტყვა. მე მმ...მივდივარ, ჯაყო! წავალ და ან აღარ დაბრუნდები, ან გამარჯვებული დავბრუნდები. მაგრამ შენ ამიერიდან დღე-და-ღამ იმ სამართალს მოელოდე. ჩემს მაგივრად იგი მოვა და ანგარიშს გაგისწორებს. ბედმა მდევარმა შენ თუ არ მოგისწრო, შენს შვილებს მაინც წამოეწევა და კბილებით დაჰგლეჯს, შამფურზე შესწვავს, ნელ ცეცხლზე მოჰხრაკავს, ბნელ ორმოში ჩაჰყრის და თან გველის წიწილებს ჩააყოლებს..." — ჯაყოს ხიზნები

"მე უდანაშაულო ვარ!

ქართველი ხალხისა და სამშობლოს წინაშე არავითარი დანაშაული არ მიმიძღვის, მაგრამ თუ თქვენთვის ზვარაკია საჭირო, მე მზად ვარ საქართველოს თავი შევწირო...თქვენ მე მომსპობთ... მაგრამ იმას ვერასდროს ვერ მოსპობთ რაც მე დავტოვე. საქართველოს მიწა-წყალზე მე ისეთი მუხა დავრგე, რომლის ფესვებს თქვენ ვერასოდეს აღმოფხვრით. მე გამანადგურებთ, იმას კი ვერ მოსპობთ," — მიხეილ ჯავახიშვილის ჩვენება 1937 წლის 14 აგვისტოს, დაპატიმრებისას.

"ყველას თავისუფლად შეუძლიან თავის რწმენა, აზრი იქონიოს, თავის რჯულს მისდიოს. შეუძლია სწამდეს ღმერთი, უარჰყოს იგი, ერთი სიტყვით თავის აზრის, რწმენისა და რჯულის საქმეში არავის არ უნდა დაეკითხოს, არავის შეუძლია ძალით მოახვიოს ესა თუ ის აზრი, რწმენა და რჯული. მით უმეტეს არავის შეუძლია ამა თუ იმ აზრის, ან რჯულის გულისათვის შეაწუხოს, ან სდევნოს ვინმე. ყველა ეს სინდისის საქმეა და მისი შეზღუდვა, შევიწროება არავის შეუძლია“ — მიხეილ ჯავახიშვილი, შვიდი თავისუფლება.

"დადგება დრო სანატრელი, როდესაც ქართველი ხალხი გადააგდებს მონობის უღელს თავისი ქედიდან და იცხოვრებს ისე სახელოვნად, როგორც უცხოვრია თავისი ძლიერების ხანაში," — ჩანაწერი მიხეილ ჯავახიშვილის უბის წიგნაკიდან

"ქართველი ხალხი მუდამ ერთმანეთის ჭამით იყო მაძღარი“ — ჩანაწერი მიხეილ ჯავახიშვილის უბის წიგნაკიდან